لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/ عربي/ English

قوربانیانی رۆشنگەريی لە كوردستان

13/09/2017


بیری تاریك، لە هەر نەتەوە و كۆمەڵێكدا سەردەمێك باڵ دەكێشێت، رق و كینەی كۆنەپەرستی لە گیانی رۆشن فیكرەكاندا خاڵی دەكەنەوە، مێژووی كۆن و نوێی كوردستانیش خاڵی نیە لەتاوان و غەدری دەستە ڕەشەكانی جاهلیەت كە بەرامبەر روناكبیرو پێشكەوتوخوازەكانی سەردەمی خۆیان ئەنجامیان داوە.
لەخوارەوە لیستی ئەو شەهیدە رۆشنگەرانەی كورد بڵاودەكەینەوە كە لەچەند دەیەی كۆتاییدا لەلایەن تیرۆریستانی تاریكپەرستەوە تیرۆر كراون:


عه‌بدولخالق مه‌عروف
(١٩٣٥-١٩٨٥)
نووسەر و ڕووناکبیر و نیشتمانپەروەر: شەهید (عەبدولخالق مەعروف). بە خوێندنی ئایینی دەستی‌پێ‌کردوە، و لە خەباتی کوردایەتییش هەر زوو دەستبەکار بوە، و و بەوپەڕی توانا فیکری و ڕۆشنبیری و هونەریەکانی خۆیەوە لە خزمەتی شۆڕش و هەوڵی پێشخستنی کۆمەڵی کوردەواریدا بووە. کتێبی "ئادەمیزاد لە کۆمەڵی کوردەواریدا" یەكێکە لە کارەکانی، کە ئەم کتێبە ناڕەزایی خەڵکانێكی زۆری کۆنەپارێزی ورووژاند، و دوابەدوای دەرچونی دەستێکی تیرۆریستی چەپەڵ تێرۆری کرد.


عومەر تۆفیق
(١٩٤١-١٩٨٩)
مامۆستا (عومەر تۆفیق عەبدولرەحمان)، مامۆستای ماتماتیک بوو، و هەوڵی دەدا کاریگەریی وانە ئاینیەکان لەسەر مناڵان کەم بکاتەوە و لە بریی ئەوانە ئاشنایان بکات بە زانست و زانیاری. بە هۆی نوسین و هەڵوێستە ڕاشکاوەکانی سەبارەت بە خورافاتی ئایینی لە ئاستی کۆمەڵایەتیدا وەک کەسێکی دوور لە ئاین و سێکیولار ناسراوە. لە ئەنجامی ئەمانەدا لە لایەن تێرۆریستێکی سەر بە بزووتنەوەی ئیسلامیەوە، تێرۆر کرا


مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی
(١٩١٣-٢٠٠١)
نووسەر و توێژەر و مێژوونووسی کورد: مەلا (محەمەدجەمیل بەندی، کوڕی مەلا ئەحمەد) ی ڕۆژبەیانی. خوێندنی ئایینیی خوێندوە، و چالاکیی سیاسی و نیشتمانییشی هەبوە، و پاشان خۆی تەرخان کردوە بۆ وەرگێڕان و توێژینەوەی مێژوویی و زمانی و بایەخدان بە مێژوو و کەلەپووری کورد. و زیاتر لە (٢٠) کتێب و نامیلکەی پێشکەشی کتێبخانەی کوردی کردوە. هەتا دەستێکی نەناسراوی ژێر سایەی حکومەتی بەعس تێرۆری کرد.


فەرهاد فەرەج
(١٩٦٦-١٩٩٩)
نووسه‌ر و ڕوناکبیر و چالاکیوانی سیاسیی چەپگەر (فەرهاد فەرەج ئەمین). خولیای دۆزینەوەی هۆکارەکان و ڕێگاکانی چارەسەرکردن و بنەبڕکردنی هەژاری و چەوسانەوە بوو، و لەم ڕێگایەدا بە ئەدەبیاتی  گرووپە چەپە نهێنیەکانی کوردستانی سەردەمی خۆی ئاشنا بوە و و لە خەباتی ئەو گرووپانەدا دژی ڕژێمی بەعس بەشداریی کردوە. دواتریش گرووپی (یەکێتی کرێکارانی کۆمۆنیست)ی بنیات نا. هەتا لە لایەن دو تیرۆریستی ئیسلامیەوە بە دەمانچەی بێ‌دەنگ تیرۆر کرا.

 


مەلا عەبدوڕەحمان گەناوی
(١٩٣٩-١٩٩٤).
مەلایەكی كوردپەروەر و دڵسۆزی گەل و نیشتمانەكەی بو، مینبەرەکەی خستبوە خزمەتی ئایین و نیشتمانەوە و تەرخانی کردبوو بۆ حەق‌بێژی و ڕیسواكردنی زۆرداران و تاوانبارانی كارەساتی ئەنفال و كاولكەرانی كوردستان، و بۆ پشتیوانی‌كردن لە كێشەی ڕەوای گەلی كورد، بەبێ سڵكردن و لە ڕژێمی عێراق و هەرەشەی تەكفیری و تێرۆریستەكان. لەناو میحرابی مزگەوتی عومەری کوڕی خەتاب لە هەولێر، تێرۆریستان بە تەور لێیان دا و گیانی سپارد.


ڕەئووف زوهدی
(١٩٢٣-١٩٩٠)
مامۆستا و نووسەری کوردی شاری سلێمانی (رەئوف محەمەد زوهدی). شۆڕشگێڕ و بەرهەڵستکاری ستەم و خولیاداری یەکسانی و هاوکاری چینی جوتیاران بوو. كتێبی "بۆ لە هەقە كەوتنە تەقە؟"ی نووسی چونکە فێرکاریەکانی ئەم گروپە دژی ستەم بوون. هەر بۆیە ئاسایشی ڕژێم و دەسەڵاتی دەرەبەگ لە بۆسەدا بوون بۆی، هەتا هەر لەناو شاری سلێمانی غافڵ‌کوژ کرا.


شاپوور و قابیل
 (شاپوورعەبدولقادر)، و (قابیل عادل)، دوو ئەندامی بەرزی حیزبی کۆمونیستی کرێکاری و چالاکیوانی خەباتی چینایەتی و یەکسانی و مافی کرێکاران و خەڵکی زەحمەتکێش و بێبەش و ئاوارە و بێ‌لانە. لە دوای ٨ ی مارسی ساڵی ١٩٩٨ لە شاری هەولێر و پێداگریی بەرەی یەکسانی‌خوازی ژنان؛ ئیسلامیەکان و مەلاکان کەوتنە هێرش بۆ سەر ئەو بەرەیە. هەتا ڕۆژی ١٨/ ٤ / ١٩٩٨ لە لایەن چەند تیرۆریستێکەوە هێرش کرایە سەریان لە بارەگای یەکێتیی بێکارانی کوردستان لە هەولێر و تیرۆریان کردن.


عەلی بۆسکانی
سەرمایەدار و خێرخواز و کەسایەتیی نیشتمانیی و پێشكەوتنخواز و ڕوناکبیری شاری سلێمانی. كۆمەكی چەندین ڕۆشنبیر ‌و بنەماڵەی شەهید ‌و زیندانی سیاسیی كردوە، ‌و چەندان كاری خزمەتگوزاریی كردوە، و ڕۆڵی له‌ جووڵانه‌وه‌ ڕۆشنبیری و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی شاری سلێمانیدا هه‌بوه‌، و هەمیشە پاڵپشتی ڕۆژنامه‌نوسان و نووسه‌ران و خوێندكاران بوه. نزیکەی ٢٢ کتێبی لەسەر ئەرکی خۆی بە چاپ گەیاندوە. ڕۆژی ٢٩ / ٩ / ١٩٩٣ له ‌لایه‌ن كه‌سانێكی نەناسراوەوە تیرۆر كرا.


حاکم شێرزاد
پێشمەرگە و ئەندامی یەکێتیی نیشتمانی. 21 ی تشرینی دووه‌می 1994 له‌ هه‌ولێر شه‌هید کرا.


شاکر فەتاح
(١٩١٤-١٩٨٨)
ئەدیب و نووسەر و وەرگێڕ و کارگێڕی سەرکەوتو و تێکۆشەر. لە یەکێتیی نوسەرانی کورددا جێگری سەرۆک بوە، و ئەندامی (کۆڕی زانیاری کورد)یش بوە. تا دوای ئەوەی لە کۆڕێکدا داوای کرد کێشەی کورد چارەسەر بکرێت و و لەگەڵ شۆڕشگێڕانی کورددا وت‌ووێژ بکرێت، و بڕیاری بەڕەسمی‌کردنی زمانی کوردی کارا بکرێت، لەسەر ئەم هەڵوێستە بێ‌سەروشوێن کرا، هەتا ڕۆژی ٢٧ / ٦ / ١٩٨٨ شەهیدبوونی ڕاگەیەنرا.


سەلاح هەورامی
(-١٩٩٥)
نوسەر و مامۆستا لە بەشی كۆمەڵناسیی زانکۆی سەلاحەدین. ساڵی ١٩٩٥ لەسەر فیكر‌ و باوەڕی عەلمانی، لە کاتی شەڕی ناوخۆدا، تیرۆر كرا.

 


مستەفا سەيد عەلى بەرزنجى
(١٩٥٥-١٩٩٢)
(سەيد مستەفا سەيد عەلى بەرزنجى)، کە شوێنکەوتوانی بە "ئیمام" و " ئیمام مەهدی" ناوی دەبەن. ژمارەيەكى زۆر بابەت و كتێب و لێكۆڵينەوەى نوسيوە. کۆی "ئیلهام" ـەکانی لە کتێبێکدا بە ناوی "کلمات الله" تۆمار کراون، کە بڵاوبونەوەی هەراوهۆریای زۆری لەناو خەڵک و مەلاکان نایەوە، و قەدەغە کرا. لە کۆتاییدا خۆی و چوار کەس لە هاوڕێ نزیکەکانی شەوی (١-٢ / ١٠ / ١٩٩٢) تێرۆر دەکرێن.

نوێترین

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure