لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

هیندۆس(بەشی دووەم)

15/09/2018


نوسینی: د.هوستن سمیپ
وه‌رگێڕانی بۆ كوردی: كارزان حسین

 

 دارایی و ناوبانگ و پله‌وپایه‌ تاكه‌كه‌سین و نارێت كه‌سانی تر تیایدا به‌شدار بن واته‌ به‌ به‌شداربوونی كه‌سانی تر تیایدا كه‌مده‌كه‌ن. بۆنمونه‌ من دۆلارێكم هه‌یه‌ به‌و واتایه‌ی هی منه‌ و تۆ نیته‌. هه‌تا له‌سه‌ر كورسیه‌ك دانیشتبم تۆ ناتوانیت له‌سه‌ری دابنیشیت. به‌هه‌مان شێوه‌ ناوبانگ و پله‌وپایه‌ دوو شتی گه‌مارۆدراون، بۆ نمونه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك بهێنه‌ پێشچاوت هه‌مو تاكێك تیایدا به‌ناوبانگه‌، وێناكردنێكه‌ دژ به‌ خودی واتای ناوبانگیه‌، ئه‌گه‌ر پله‌وپایه‌ دابه‌شكرا به‌سه‌ر خه‌ڵكیدا به‌ یه‌كسانی واتاكه‌ی ئه‌وه‌یه‌ هیچ سه‌رۆكێكیان نیه‌ به‌ واتای وشه‌. ناوبانگ واته‌ جیاكردنه‌وه‌ی كه‌سێك له‌وانی تر، هه‌روه‌ك سه‌رۆكایه‌تی واته‌ به‌ڕێوه‌بردنیان و بوونی ده‌سه‌ڵات به‌سه‌ریاندا. لێره‌وه‌ ده‌بینین ماوه‌ی نێوان ڕكابه‌ری ئه‌م شتانه‌ كه‌ ده‌وره‌دراوه‌ به‌ مه‌ترسی، هه‌نگاوێك تێناپه‌ڕێنێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌سانی تری لێهاتو هه‌ن ئاره‌زوی به‌ده‌ستهێنانی ئه‌م شتانه‌ ده‌كه‌ن، كێ ده‌زانێت كه‌ی سه‌ره‌ی ئه‌وان دێت؟. هیچ كه‌سێك ناتوانێت به‌ته‌واوی دڵنیا بێت له‌وه‌ی ڕكابه‌ره‌كانی پێشی ناكه‌ون له‌ ساتێك له‌ ساته‌كاندا، دواتر گه‌یشتن به‌ پله‌و پایه‌یه‌كی دونیایی به‌بێئه‌وه‌ی ترسی لێسه‌ندنه‌وه‌ی هه‌بێت كارێكی ئه‌سته‌مه‌.

2-ناچونیه‌كی دووه‌م كه‌ "سه‌ركه‌وتنی دونیایی" هه‌ڵیده‌گرێت له‌ناو خۆیدا، له‌كاتێكدا ده‌كرێته‌ دوا ئامانجی ژیان، ئه‌مه‌ هه‌ستكردنه‌ به‌ چاوچنۆكی و تێربوون لێی نیه‌. ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ بێت بڵێین مرۆڤ هه‌رگیز ناتوانێت ئه‌و بڕه‌ پاره‌ و پله‌وپایه‌یه‌ به‌ده‌ست بهێنێت كه‌ تێری بكات، كه‌واته‌ دروسته‌ بڵێین مرۆڤ هه‌رگیز تێر نابێت له‌ دارایی و پله‌وپایه‌ له‌كاتێكدا به‌ چاوچنۆكانه‌ داوایان بكات، واته‌ كاتێك چاوچۆكی ده‌كاته‌ بزوێنه‌ری ژیانی. له‌ ڕاستیدا ئه‌مانه‌ ئه‌و شتانه‌ نین مرۆڤ داوایان ده‌كات. مرۆڤ هه‌رگیز ناتوانێت هه‌ست به‌ تێربوون بكات له‌ به‌ده‌ستهێنانی شتێك كه‌ له‌ڕاستیدا نایه‌وێت. هه‌روه‌ك هیندۆسیه‌ك ده‌ڵێت: ((هه‌وڵدان بۆ كوژاندنه‌وه‌ و دامركاندنه‌وه‌ی پاڵنه‌ری به‌ده‌ستهێنانی دارایی، وه‌ك هه‌وڵدانه‌ بۆ كوژاندنه‌وه‌ی ئاگرێك به‌ پێداكردنی زه‌یت به‌سه‌ریدا!)).

به‌ دڵنیاییه‌وه‌ ڕۆژئاوا له‌م خاڵه‌ تێگه‌یشتوه‌ به‌باشی. له‌ فه‌یله‌سوفه‌كان ئه‌فڵاتون وتی: ((هه‌ژاری كه‌می كه‌لوپه‌له‌كانی مرۆڤ نیه‌ به‌ڵكو به‌هۆی چاوچنۆكیه‌وه‌یه‌تی)). له‌ پیاوه‌ ئایینیه‌كاندا قه‌شه‌ "گریگۆری نازیانزین" st. gregory nazianzen له‌ هۆنراوه‌یه‌كیدا ده‌ڵێت: ((ئه‌گه‌ر هه‌مو موڵك و ماڵی جیهان به‌ده‌ست بهێنیت، هێشتا زۆر شت ماوه‌ هی تۆ بێت، له‌به‌رئه‌وه‌ هێشتا هه‌ر هه‌ژاریت)). له‌ زانایانی ده‌رونناسی، "ئابرام كاردینر" abram kardinner ده‌ڵێت: ((سه‌ركه‌وتنی دونیایی ئامانجێكه‌ خاڵی تێربوونی تیادا نیه‌)). له‌كاتێكدا لیندیه‌كان the lynds له‌ یه‌كه‌مین توێژینه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیدا، له‌باره‌ی شاری "میدڵ تاون" middletown ده‌ڵێن: (("بازرگانه‌كان" و "كرێكاره‌كان" هه‌ردوكیان به‌بێ جیاوازی، واده‌رده‌كه‌ون ڕاده‌كه‌ن به‌ره‌و ژیانێكی باشتر، هه‌تا قازانجه‌كه‌یان زۆرتر بوو، ئاره‌زوه‌كانیان زۆرتر ده‌بێت و چاوچنۆكیان بۆ كۆكردنه‌وه‌ی پاره‌ زیادده‌كات)). به‌وشێوه‌یه‌ هه‌ریه‌كه‌یان له‌ تێڕوانینی تایبه‌تیه‌وه‌ گه‌واهی دا بۆ ته‌ندروستی ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ی هیند ڕونیكردوه‌ته‌وه‌ به‌م نمونه‌یه‌: ((نمونه‌ی ئه‌و گوێدرێژه‌ی خاوه‌نه‌كه‌ی گێزه‌رێكی شۆڕكرده‌وه‌ له‌به‌رده‌میدا كه‌به‌سترابوویه‌وه‌ به‌ داره‌كه‌ی ده‌ستیه‌وه‌. هه‌رچه‌نده‌ گوێدرێژه‌كه‌ ڕایبكردایه‌ بۆئه‌وه‌ی قه‌پ بكات به‌ گێزه‌ره‌كه‌دا نه‌یده‌توانی پێ!ی بگات)).

3-سێیه‌مین خاڵی لاوازی "سه‌ركه‌وتنی دونیایی" وه‌كو خاڵی لاوازی "چێژ"ه‌ hidonism وێڕای ئه‌وه‌ی بێمانایی "سه‌ركه‌وتنی دونیایی" كه‌متر دیاره‌ به‌به‌راورد به‌ بێمانایی "چێژ" به‌ڵام سه‌ركه‌وتنی دونیایی گرنگی ده‌دات به‌ واتا له‌ خوددا كه‌ له‌ كۆتاییدا هه‌ستی پێده‌كرێت له‌ بێده‌نگی خودیدا كه‌ زۆر بچوكتره‌ له‌وه‌ی ببێته‌ جێی متمانه‌ و دڵنیابوونی هه‌میشه‌یی. نه‌ دارایی و نه‌ پله‌وپایه‌ ناتوانن ئاگایی تێر بكه‌ن و وای لێبكه‌ن هه‌ست به‌وه‌ نه‌كات كه‌ هێشتا له‌ زۆر شتی كه‌مه‌. له‌ كۆتاییدا هه‌مو كه‌سێك هه‌ست به‌وه‌ ده‌كات داوای له‌ ژیان كردوه‌ باخچه‌یه‌كی گه‌وره‌ی تیادا هه‌بێت له‌ ده‌ره‌وه‌ی شاردا له‌گه‌ڵ دوو ئۆتۆمبێل و گه‌راجێك و موچه‌یه‌كی به‌رز.

4-به‌ڵام دواهۆكار به‌هۆی بێتوانایی "سه‌ركه‌وتنی دونیایی"ه‌وه‌یه‌ بۆ ڕازیكردنی مرۆڤ و تێركردنی به‌شێوه‌یه‌كی ته‌واو، چونكه‌ ده‌سكه‌وته‌كانی كاتین و زوو له‌ناو ده‌چن. مرۆڤ به‌باشی ده‌رك به‌وه‌ ده‌كات دارایی و ناوبانگ و پله‌وپایه‌ كۆتایی پێدێت له‌دوای مردنی جه‌سته‌. هه‌روه‌ك زۆرینه‌ی خه‌ڵك له‌ ڕۆژئاوا ده‌ڵێن: ((ناتوانیت له‌گه‌ڵ خۆتدا بیبه‌ته‌ ناو گۆڕ)). ئه‌مه‌ ده‌ركپێكردنێكه‌ له‌لایه‌ن مرۆڤێكه‌وه‌ كه‌ ناتوانێتئه‌و شتانه‌ لای خۆی بهێڵێته‌وه‌ و بیانپارێزێت هاتا كۆتایی. ئه‌مه‌ ڕێگری لێده‌كات له‌وه‌ی بگات به‌ تێربوونی ته‌واو. مرۆڤ خۆڕسكانه‌ ده‌ركده‌كات به‌ نه‌مری له‌به‌رئه‌وه‌ دڵته‌نگه‌ به‌ بێبایه‌خكردنی به‌های سه‌ركه‌وتنه‌ دونیاییه‌كه‌ی له‌كاتی مردندا. پێشئه‌وه‌ی ده‌ست بكه‌ین به‌و دوو ئامانجه‌ ماوه‌ته‌وه‌ كه‌ هیندۆسیه‌ت وابیرده‌كاته‌وه‌ مرۆڤ ئاره‌زوی به‌ده‌ستهێنانیان ده‌كات، باشتروایه‌ ئه‌و شتانه‌ كورتبكه‌ینه‌وه‌ كه‌ پێشتر باسكراون.

هێندۆسیه‌كان "چێژ" و "سه‌ركه‌وتنی دونیایی" داده‌نێن به‌ دوو ئامانجی ڕێگایه‌كن ناوی ده‌به‌ن به‌ "ڕێگای چێژ". ئه‌وان ئه‌م ده‌ربڕینه‌ به‌كارده‌هێنن چونكه‌ ئاره‌زوه‌ تایبه‌ته‌كانی تاك هه‌تا ئێستا كێشانی هێڵی ڕێگای ژیانیه‌تی. چه‌ند ئامانجێكی تر هه‌ن له‌ پێش ئه‌ومه‌وه‌ن، به‌ڵام ئه‌مه‌ به‌و واتایه‌ نایه‌ت جێدانه‌كه‌مان له‌م دوو ئامانجه‌ باسكراوه‌دا نێگه‌تیڤانه‌یه‌، چونكه‌ ناتوانین هیچ شتێك به‌ده‌ست بهێنین به‌ سه‌ركوتكردنمان بۆ ئه‌و ئاره‌زوانه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی ته‌واو. له‌به‌رئه‌وه‌ی وابیرده‌كه‌ینه‌وه‌ "چێژ" و "سه‌ركه‌وتنی دونیایی" ئه‌و دوو شته‌ن پێویستمان پێیانه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ پێویسته‌ هه‌وڵبده‌ین بۆ به‌ده‌ستهێنانیان هه‌روه‌ك له‌پێشتر ئاماژه‌مان پێكرد.

به‌كورتی، هیندۆسیه‌ت سه‌یری دوو ئامانجه‌كه‌ی "ڕێگای چێژ" ده‌كات وه‌كئه‌وه‌ی یاری منداڵانه‌ن. ئه‌گه‌ر له‌ خۆمان پرسی: ئایا شتێكی هه‌ڵه‌ هه‌یه‌ له‌یاری منداڵاندا؟ ئه‌وا ده‌بینین پێویسته‌ له‌وه‌ڵامدا بڵێین: به‌پێچه‌وانه‌وه‌، به‌ڵكو شتێكی خه‌مناك هه‌یه‌ له‌ دیمه‌نی ئه‌و منداڵانه‌ی یاریكردنینا لێ قه‌ده‌غه‌كراوه‌. به‌ڵام له‌وه‌ خه‌مناكتر دیمه‌نی گه‌وره‌كانه‌ كاتێك شكست دێنن له‌ به‌رزبوونه‌وه‌ به‌ره‌و گرنگیپێدانی زیاتر له‌ یاری منداڵان. مرۆڤی كامڵ گرنگی ده‌دات به‌و جۆره‌ یاریانه‌ له‌به‌ر پێویستی خۆی نا به‌ڵكو له‌به‌ر ئه‌و منداڵانه‌ی خۆشیان ده‌وێن و گرنگی پێده‌ده‌ن له‌به‌رئه‌وه‌ ده‌یانوروژێنێت له‌ڕێگه‌ی چێژوه‌رگرتن لێی بۆ خاڵێكی دورتر لێی. له‌به‌ر هه‌مان هۆكار، سه‌باره‌ت به‌ ژیانی مرۆڤ به‌گشتی، مرۆڤ به‌رده‌وامه‌ به‌بێ وه‌ستان له‌ په‌ره‌سه‌ندن، ڕێگاكه‌ی ده‌گرێته‌ به‌ر به‌ره‌و چێژوه‌رگرتنی ته‌واو به‌ سه‌ركه‌وتن و چێژه‌ هه‌ستپێكراوه‌كان بۆ ئه‌و خاڵه‌ی كه‌ تیایدا گه‌وره‌ ده‌بێت له‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌دا. ئه‌گه‌ر به‌و كاره‌ هه‌ڵنه‌سا، ئه‌وا وزه‌كانی به‌ به‌ندكراوی ده‌مێننه‌وه‌ بۆ هه‌میشه‌ له‌ دایه‌نگا دێرینه‌كه‌یدا.

كه‌واته‌ ئه‌و ئامانجانه‌ كامانه‌ن كه‌ ژیان پێشكه‌شیان ده‌كات و مه‌ترسیدارترن؟؟ هیندۆسیه‌ت له‌ وه‌ڵامدا ده‌ڵێت دووانن. به‌ پێچه‌وانه‌ی "ڕێگای چێژ"ه‌وه‌ "ڕێگای سۆفیگه‌ری". وشه‌ی "سۆفیگه‌ری" كاریگه‌ریه‌كی نێگه‌تیڤانه‌ی هه‌یه‌. له‌به‌رئه‌وه‌ی هیند به‌زۆری به‌كاری ده‌هێنێت، به‌بێ گومان یه‌كێكه‌ له‌و هۆكارانه‌ی وای له‌ ئایینی هیند كردوه‌ به‌جۆرێك ده‌ربكه‌وێت كه‌ ڕه‌شبینه‌ و ژیان ڕه‌تده‌كاته‌وه‌. ڕاسته‌ پاڵنه‌ری بوون به‌ سۆفی له‌وانه‌یه‌ بێ هیوایی و نائومێدی بێت، كه‌ ڕه‌نگده‌داته‌وه‌ به‌ پاشه‌كشه‌كردنی ده‌روونی مرۆڤایه‌تی له‌ ژیان، به‌ڵام له‌وانه‌یه‌ سۆفیگه‌ری هێمایه‌كی ڕوونتر بێت له‌سه‌ر به‌ئاگابوون و متمانه‌ به‌هۆی بوونی پاڵنه‌ره‌كان بۆ ژیانێكی بڵندتر له‌ هه‌ر بڕێك له‌ ڕۆچوونی كاتی له‌ ئاره‌زوه‌كاندا. ده‌چێته‌ ناو ئه‌م شێوازه‌ له‌ سۆفیگه‌ری، پابه‌ندبوون له‌ شێوازه‌ جیاوازه‌كانیدا، قوربانیدانه‌ به‌ شتی بێمانا له‌ ئێستادا له‌ پێناو شتی گه‌وره‌ له‌ داهاتودا، وازهێنان له‌م شوێن و كاته‌ له‌به‌ر كاتێك كه‌ دێت. سۆفیگه‌ری ئایینی، له‌كاتێكدا لانادات له‌ ڕێگاكه‌ی، وه‌ك ئه‌و وه‌رزشوانه‌یه‌ هه‌مو ڕۆچوونێك له‌ چێژه‌كاندا له‌خۆی قه‌ده‌غه‌ ده‌كات كه‌ دوری ده‌خاته‌وه‌ له‌ به‌ده‌ستهێنانی خه‌ڵاته‌كه‌. سۆفیگه‌ری لێره‌دا به‌پێچه‌وانه‌ی نائومێدیه‌وه‌یه‌ به‌ته‌واوی، تاكه‌ به‌ڵگه‌یه‌ كه‌ ده‌كرێت پێشكه‌ش بكرێت له‌سه‌ر متمانه‌ی ژیان به‌ بوونی به‌های بڵند تر له‌وه‌ی تاقیده‌كه‌ینه‌وه‌ له‌م ساته‌وه‌خته‌دا.

پێویسته‌ هه‌رگیز ئه‌وه‌ له‌یاد نه‌كه‌ین كه‌ "ڕێگای سۆفیگه‌ری" له‌ هیندۆسیه‌تدا دێت له‌دوای "ڕێگای چێژ"ه‌وه‌. ئه‌گه‌ر خه‌ڵكی تێركرا له‌ به‌ده‌ستهێنانی ئاره‌زوه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان كه‌ ده‌ركه‌وتوه‌ له‌ بیرۆكه‌ی سۆفیگه‌ریدا بۆ بوون له‌ بنه‌ڕه‌تدا، یان كاره‌كه‌ كورتده‌كرایه‌وه‌ له‌سه‌ر ده‌ركه‌وتنی له‌لای ئه‌و كه‌سانه‌ی شكستیان هێناوه‌ له‌ ڕێگای یه‌كه‌مدا "ڕێگای چێژ"، وه‌ك گه‌نجێك كه‌ ده‌چێته‌ ناو په‌رستگای قه‌شه‌كانه‌وه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی توشی خورپه‌یه‌كی سۆزداری بووه‌-له‌كاتێكدا ئه‌و كیژه‌ی خۆشی ده‌ویست په‌یمان شكێن بووه‌ له‌گه‌ڵی و وازیلێهێناوه‌, ده‌كرێت له‌لایه‌نی سۆفیگه‌ریه‌وه‌ ئه‌مه‌ قوبوڵ بكه‌ین وه‌كئه‌وه‌ی ئه‌م مرۆڤه‌ په‌نای بۆ سۆفیگه‌ری نه‌بردوه‌ ته‌نها له‌به‌ر ئه‌و باره‌ نه‌بێت كه‌به‌سه‌ریدا هاتوه‌. به‌ڵام ئه‌وه‌ی ناچارمان ده‌كات بۆ گوێگرتنی ته‌واو بۆ بیردۆزی هیندۆسیه‌ت كه‌ جه‌ختده‌كاته‌وه‌ له‌سه‌ر بوونی ئامانجی تر بۆ سۆفیگه‌ری، به‌ گه‌واهیدانی ئه‌و كه‌سانه‌ی "ڕێگای چێژ"یان گرته‌به‌ر و تیایدا گه‌یشتن به‌ سه‌ركه‌وتنێكی دیار، بۆئه‌وه‌ی دواتر خۆیان ببیننه‌وه‌ له‌وه‌دا ئاواته‌خوازن ژیان بتوانێت له‌وه‌ زیاتریان پێبدات.

 

ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌ژیاندا شتێكی بڵندتر نابینن كه‌ شایسته‌ی ئه‌وه‌ بێت ببنه‌ سۆفی به‌هۆیه‌وه‌ كه‌سانی ڕه‌شبینی ڕاسته‌قینه‌ن له‌ جیهاندا، ئه‌و كه‌سانه‌ی سۆفیگه‌ری ئه‌نجام ده‌ده‌ن به‌ ئاگاییانه‌ و به‌ ویستی خۆیان، بۆئه‌وه‌ی بژین پێویسته‌ باوه‌ڕیان به‌شتێك هه‌بێت تا له‌پێناویدا بژین. ئه‌گه‌ر هیچ بێماناییه‌ك نه‌بینن له‌ "چێژ" و "سه‌ركه‌وتنی دونیایی"دا ئه‌وا باوه‌ڕیان به‌وه‌ده‌هێنا ئه‌مانه‌ چه‌ند شتێكن پێویسته‌ هه‌مو ژیان له‌پێناویاندا به‌سه‌ربه‌رین. به‌ڵام هه‌روه‌ك تولستوی tolstoy له‌ یه‌كێك له‌ دانپیانانه‌كانیدا ده‌ڵێت: ئه‌گه‌ر مرۆڤ باوه‌ڕی نه‌ما به‌ به‌های "سنوردار"، ئه‌وا باوه‌ڕده‌هێنێت به‌ بێسنور یان ده‌مرێت.

با ڕوونتر بدوێین. هیندۆسیه‌ت بانگه‌شه‌ بۆ ئه‌وه‌ ناكات كه‌ هه‌مو مرۆڤێك له‌م ژیانه‌ی ئێستایدا هه‌ست به‌وه‌ ده‌كات "ڕێگای چێژ" ڕێگایه‌كی نمونه‌یی نیه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی هیندۆسیه‌ت به‌ پشتبه‌ستن به‌ پێوه‌ره‌ كاتیه‌ فراوانه‌كه‌ی، جیاكردنه‌وه‌یه‌ له‌نێوان ته‌مه‌نی كاتی و ته‌مه‌نی ده‌روونی(ڕۆحی)دا، ئه‌مه‌ جیاكردنه‌وه‌یه‌كه‌ هه‌مومان به‌باشی ده‌یزانین. دوو كه‌س هه‌ریه‌كه‌یان ته‌مه‌نی 46 ساڵه‌. له‌ ڕووی كاته‌وه‌ یه‌ك ته‌مه‌نیان هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ڕووی حاڵه‌تی ده‌رونیه‌وه‌ له‌وانه‌یه‌ یه‌كێكیان هێشتا منداڵ بێت له‌كاتێكدا ئه‌وی تر پیاوێكی كامڵه‌. هیندۆسیه‌ت ڕازیه‌ به‌م جیاكردنه‌وه‌یه‌ به‌ڵام فراوانی ده‌كات بۆئه‌وه‌ی ڕه‌هه‌نده‌كانی ژیان بگرێته‌وه‌، ئه‌م خاڵه‌ به‌تێروته‌سه‌لی له‌باره‌یه‌وه‌ ده‌دوێین كاتێك ده‌گه‌ین به‌ بیرۆكه‌ی به‌رجه‌سته‌كردنی ڕۆحه‌كان riencarnation.

به‌پێی ئه‌مه‌، چه‌ندین پیاو و ژن ده‌بینین یاری "چێژ" ئه‌نجام ده‌ده‌ن به‌و جۆش و خرۆشه‌ی منداڵه‌ ته‌مه‌ن 9 ساڵه‌كان یاری "دز و پۆلیس" ئه‌نجامده‌ده‌ن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ده‌مرن و هه‌ست به‌وه‌ ده‌كه‌ن به‌باشترین شێوه‌ ژیانیان به‌سه‌ربردوه‌، كۆچی دواییان كردوه‌ له‌كاتێكدا ژیانیان به‌شتێكی باش زانیوه‌. له‌كاتێكدا ده‌بینین ئه‌وانی تر هه‌مان یاری "چێژ" ده‌كه‌ن به‌ڵام به‌ نمونه‌یی دانانێن. ئه‌م جیاوازیه‌ له‌به‌رچی؟ هیندۆسیه‌كان ده‌ڵێن جیاوازیه‌كه‌ شاردراوه‌ته‌وه‌ له‌و ڕاستیه‌ی ئه‌وانه‌ی سه‌ره‌تا فریودراون به‌ باقوبریقی چێژ، له‌كاتێكدا ئه‌وانی تر هه‌ستیان به‌ تینویه‌تی ده‌رونیان كرد بۆ جیهانه‌كانی تر هه‌تا بچنه‌ناوی و تیایدا سه‌ركه‌وتو بن.

با چاكترین نمونه‌ی شێوازی دووه‌م له‌خه‌ڵك ڕونبكه‌ینه‌وه‌. ئه‌مه‌ شێوازێكه‌ هێشتا به‌خشینه‌كانی جیهان به‌ره‌ولای خۆیان كێشی ده‌كه‌ن. خۆی ده‌خاته‌ نێو جیهانی چێژه‌وه‌، هه‌مو هه‌وڵێكی ده‌خاته‌گه‌ڕ بۆ زیادكردنی داراییه‌كه‌ی و موڵك و ماڵه‌كه‌ی و به‌رزكردنه‌وه‌ی پله‌وپایه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كه‌ی، به‌ڵام نه‌ دواكه‌وتنی ئه‌م ئامانجانه‌، نه‌ به‌ده‌ستهێنانیان دڵخۆشی ڕاسته‌قینه‌ ده‌هێنێت. ئه‌مانه‌ كۆمه‌ڵه‌ شتتێكن ئاره‌زویان ده‌كات به‌ڵام شكست دێنێت له‌ به‌ده‌ستهێنانیاندا له‌به‌رئه‌وه‌ خه‌مبار ده‌بێت. چه‌ند ئاره‌زویه‌كی تر به‌ده‌ست دێنێت بۆ ماوه‌یه‌ك و له‌پڕ له‌ده‌ستیان ده‌دات، له‌به‌رئه‌وه‌ دوباره‌ خه‌مبار ده‌بێت.... چه‌ند ئاره‌زویه‌كی تر به‌ده‌ست دێنێت و ده‌یانپارێزێت به‌بێ ڕكابه‌ر به‌ڵام له‌ كۆتاییدا هه‌ست به‌وه‌ ده‌كات ئه‌و دڵخۆشیه‌ی بۆ ناهێنن كه‌ پێشبینی ده‌كرد.

 

زۆربه‌ی ئه‌و ئه‌زمونانه‌ی سه‌رنجڕاكێشن له‌ یه‌كه‌مجاردا، بێ مانان له‌ جاری سه‌دهه‌مدا. له‌ میانه‌ی هه‌مو ئه‌م شتانه‌دا گه‌یشتن به‌ چێژ به‌ده‌ست نایه‌ت ته‌نها داگیرساندنی ئاگری ئاره‌زویه‌كی تر نه‌بێت. هیچ یه‌كێك له‌و ئاره‌زوه‌ به‌دیهێنراوانه‌ تێری ناكه‌ن به‌ته‌واوی، هه‌مویان باقوبریقه‌كه‌یان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن به‌تێپه‌ڕبوونی كات. له‌ كۆتاییدا ده‌كه‌وێته‌ گومانه‌وه‌ كه‌ له‌وانه‌یه‌ بووبێته‌ كۆیله‌ی ڕۆتینێكی به‌رده‌وام، كه‌ ناچاری ده‌كات په‌له‌ بكات به‌ هه‌نگاوه‌كانی به‌ره‌و ئه‌و ده‌سكه‌وتانه‌ی به‌هاكه‌یان سه‌باره‌ت به‌ ئه‌و كه‌م و كه‌متره‌. كاتێك مرۆڤ ده‌گات به‌م حاڵه‌ته‌، گوێی له‌ ده‌رونی ده‌بێت هاوارده‌كات: "بێ هوده‌یه‌ بێ هوده‌یه‌، هه‌مو شتێك بێ هوده‌یه‌"، له‌وانه‌یه‌ بۆی ده‌ربكه‌وێت نهێنی كێشه‌كه‌ی حه‌شاردراوه‌ له‌وه‌ی ئه‌و تێربوونانه‌ی به‌ده‌ستی ده‌هێنا بۆ خۆی، سنورداره‌ به‌ بچوكی ئه‌و ده‌رونه‌ی كه‌ پاڵی پێوه‌نرابوو به‌ هه‌مو هێزێك بۆ خزمه‌تكردنی. ئه‌گه‌ر ناوه‌ندی گرنگیپێدانی گۆڕا چی ڕوده‌دات؟ ئایا ناكرێت كۆتاییه‌كه‌ی ببێته‌ به‌شێكی فراوانتر و به‌ ماناتر، هه‌تا ده‌ربازی بكات له‌و ژیانه‌ بێمانایه‌؟

ده‌ركه‌وتنی ئه‌م پرسیارانه‌، سه‌ره‌تای ئایین له‌گه‌ڵ خۆیاندا دێنن. چونكه‌ وێڕای ئه‌وه‌ی به‌ زیاده‌ڕه‌ویه‌كی زۆر  ده‌توانرێت ئایینێك هه‌بێت وا له‌ خودی مرۆڤ بكات ببێته‌ خوداوه‌ند (واته‌ خودی مرۆڤ و دڵخۆشیه‌كه‌ی و ببێته‌ جێی گرنگیپێدانی، هه‌روه‌ك له‌ ڕۆژئاوا په‌یڕه‌و ده‌كرێت)، به‌ڵام ئایینی ڕاسته‌قینه‌ كاتێك ده‌ستپێده‌كات كه‌ مرۆڤ ده‌گه‌ڕێت به‌دوای واتا و به‌های پشت خودی تایبه‌ت به‌خۆی، واته‌ له‌كاتێكدا وازدێنێت له‌ بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی "منی باڵا" ڕاستیه‌كی ڕه‌هایه‌. به‌ڵام ئایا ئه‌و شته‌ چیه‌ پێویسته‌ به‌هۆیه‌وه‌ وازبهێنین له‌ "خودپه‌رستی"؟ ئه‌م پرسیاره‌ ده‌مانبات بۆ لای دوو ڕه‌گه‌ز كه‌ "ڕێگای سۆفیگه‌ری"یان پێكهێناوه‌. لێره‌دا خودی "كۆمه‌ڵگه‌ی مرۆیی" یه‌كه‌مین پاڵێوراوه‌. واته‌ خزمه‌تكردنی ژیانی ئێمه‌ و ژیانی سه‌دان ملیۆن له‌ ئه‌وانی تر. گومانی تیا نیه‌ مرۆڤایه‌تی گرنگیه‌كی هه‌یه‌ ژیانی تاكه‌كه‌س نیه‌تی. كه‌واته‌ با وه‌فاداریمان بگوازینه‌وه‌ بۆ مرۆڤایه‌تی به‌گشتی، داواكاریه‌كانی بخه‌ینه‌ پێش داواكاریه‌كانمانه‌وه‌.

ئه‌مه‌ یه‌كه‌مین هه‌نگاوی گه‌وره‌یه‌ له‌ ئاییندا. ئه‌مه‌ ئایین به‌رهه‌م دێنێت بۆ "خزمه‌تكردنی خه‌ڵك"، ئه‌مه‌ سێیه‌مین ئامانجی گه‌وره‌ی ژیان له‌ ڕوانگه‌ی هیندۆسیه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ ئامانجێكه‌، هێزی ڕاكێشانه‌كه‌ی زۆر گه‌وره‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌وانه‌ی پێگه‌یشتون به‌ ڕاده‌یه‌ك كه‌ ده‌توانن هه‌ستی پێبكه‌ن. ژماره‌یه‌كی له‌ ڕاده‌به‌ده‌ر له‌ خه‌ڵك ئاره‌زوی به‌ده‌ستهێنان و وه‌رگرتنیان تێپه‌ڕاندوه‌ بۆ  ئاره‌زوی خزمه‌ت كردن و به‌خشین. گه‌وره‌ترین ئامانجیان ژیانه‌، مه‌به‌ست له‌ سه‌ركه‌وتن نیه‌ به‌ڵكو خزمه‌تكردنه‌ به‌وپه‌ڕی توانایه‌وه‌ بۆ هه‌ستان به‌ هه‌مو كارێك كه‌ بۆی دێته‌ پێش له‌ ژیاندا.

هیندۆسیه‌ت لێوانلێوه‌ له‌ چه‌نده‌ها ڕێنمایی تایبه‌ت به‌و پیاو و ژنانه‌ی ئاره‌زوی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن ژیانیان ته‌رخان بكه‌ن بۆخزمه‌تكردنی پڕۆژه‌یه‌كی مرۆیی. ئه‌وه‌ سیستمێكی تێر و ته‌سه‌ل له‌و ئه‌ركانه‌ ده‌خاته‌ به‌رده‌میان كه‌ ده‌گۆڕێت به‌پێی ته‌مه‌ن و ده‌سه‌ڵات و پله‌وپایه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی. به‌ره‌وڕووی ئه‌م ئه‌ركانه‌ ده‌بینه‌وه‌ له‌ دێڕه‌كانی داهاتوی ئه‌م به‌شه‌دا. لێره‌دا ته‌نها ده‌مانه‌وێت ئه‌وه‌ دوباره‌ بكه‌ینه‌وه‌ كه‌باسمانكرد له‌باره‌ی دوو ئامانجه‌كه‌ی پێشوو. ئه‌مه‌ ئامانجێكه‌ ده‌روون ڕازی ده‌كات، به‌ڵام له‌كۆتاییدا شكست دێنێت له‌ تێركردنی دڵی مرۆڤدا به‌ته‌واوی. ده‌سكه‌وته‌ ڕۆحیه‌كانی ئه‌م ئامانجه‌ پێویستیان به‌ كامڵبوونه‌ هه‌تا به‌هاكه‌ی بزانرێت، ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ دابینكرا ئه‌وا ده‌سكه‌وته‌كان گه‌وره‌یه‌. ده‌ستكه‌وتی ئه‌م ئه‌ركه‌ پیاهه‌ڵدان ده‌داته‌ هه‌مو تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌، به‌ڵام زیاترین شت كه‌ ڕێز ده‌هێنێت بۆ خودی مرۆڤ و هه‌ستكردنی به‌وه‌ی به‌شداربووه‌ له‌ به‌جێهێنانی ئه‌و ئه‌ركه‌دا. به‌ڵام له‌ كۆتاییدا، ته‌نانه‌ت ئه‌م ده‌ركپێكردنه‌ ناتوانێت شادومانی بداته‌ مرۆڤ به‌و بڕه‌ی كه‌ ڕۆحی تێربكات. له‌به‌رئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی مرۆیی، هه‌تا خۆی به‌ته‌نها بوه‌ستێتن به‌شێوه‌یه‌كی خه‌مناك ده‌مێنێته‌وه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ نیه‌ پێویسته‌ بگات به‌ كۆتاییه‌كه‌ی، به‌ڵكو خه‌مناكه‌ له‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی بۆ كامڵبوون. پێویسته‌ دوا پێداویستی مرۆڤ له‌ شوێنێكی دیكه‌دا بێت.

نوێترین

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure