لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

ڕێگای چوون به‌ره‌و یه‌زدان له‌ڕێگه‌ی وه‌رزشه‌ ده‌روونیه‌كانه‌وه‌(بەشی یەکەم)

24/09/2018


نوسینی: د.هوستن سمیپ
وه‌رگێڕانی بۆ كوردی: كارزان حسین

 

 

به‌هۆی لوتكه‌ دیاره‌كه‌وه‌ كه‌ ئه‌م یۆگایه‌ ڕێنمونیمان ده‌كات بۆی، ناسراوه‌ له‌ هینددا به‌ناوی "ڕاجا یۆگا" raja yoga واته‌: "یۆگای پادشایانه‌" یان "ڕێگای پادشایی به‌ره‌و كامڵبوون و یه‌كگرتن". ئه‌م ڕێگایه‌ تایبه‌ته‌ به‌و كه‌سانه‌ی له‌ به‌نڕه‌تدا كردارین، بریتیه‌ له‌ چوون به‌ره‌و یه‌زدان له‌ڕێگه‌ی وه‌رزشه‌ ڕۆحیه‌كانه‌وه‌. ڕۆژئاوا ڕێزیگرتوه‌ له‌ زانای ئه‌زمونكار له‌ تاقیگه‌كه‌یدا، به‌ڵام گومانی هه‌بووه‌ له‌ هه‌مان زانایه‌ له‌كاتێكدا توێژینه‌وه‌ ده‌كگات له‌و شتانه‌ی په‌یوه‌ندیان هه‌یه‌ به‌ ڕۆحه‌وه‌(20)، تاوانباری ده‌كات به‌ مه‌زنكردنی ئه‌زمونه‌ تایبه‌تیه‌كانی له‌كاتێكدا دایده‌نێت به‌ دوا تاقیكردنه‌وه‌ی ڕاستی. به‌ڵام هیند هاوشێوه‌ی ئه‌م ترسه‌ی نه‌بوو، به‌وه‌ی وابیری ده‌كرده‌وه‌ ده‌شێت كێشه‌كانی ڕۆح چاره‌بكرێت به‌ هه‌مان به‌رنامه‌ی ئه‌زمونی به‌كارهێنراو له‌ توێژینه‌وه‌ له‌ شته‌كانی جیهانی ده‌ره‌كی، جگه‌له‌وه‌ هانده‌ر بووه‌ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی مه‌یلی پابه‌ندبوون ده‌كه‌ن به‌ ڕۆیشتن به‌ره‌و یه‌زدان به‌م ڕێگایه‌دا. ئه‌م ڕێگایه‌یان "چواره‌مین ڕێگا پێكده‌هێنێت له‌ چوون به‌ره‌و ئامانج"، ئه‌مه‌ "ڕاجا یۆگا"یه‌ واته‌ یۆگای پادشایانه‌. هه‌مو ئه‌وه‌ی پێویسته‌ تیایدا له‌سه‌ر شوێنكه‌وتو بریتیه‌ له‌وه‌ی گومانێكی به‌هێزی هه‌بێت كه‌ ده‌رونی ڕاسته‌قینه‌مان زۆر جوانتر و فراوانتره‌ له‌وه‌ی ده‌ركیپێده‌كه‌ین له‌ ئێستادا، دووه‌م: پێویسته‌ تامه‌زرۆی چه‌شتنی ڕاسته‌وخۆی ئه‌م تاقیكردنه‌وه‌یه‌ بێت.

 

به‌بێ ئه‌م دوو شته‌، له‌لای شوێنكه‌وتو خۆڕاگری ته‌واو بوونی نابێت كه‌ یارمه‌تیده‌ریه‌تی بۆ گه‌یشتنی به‌ ئامانجه‌كه‌ی، یان تاقیكردنه‌وه‌كانی ئاڕاسته‌ی جیهانی ده‌ره‌كی ده‌كات بۆئه‌وه‌ی ببێته‌ خوێنكارێكی ڕاسته‌قینه‌. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئاڕاسته‌كردنی بنه‌ڕه‌تی هه‌بوو ئه‌وا هه‌مو ئه‌وه‌ی پێویسته‌ له‌سه‌ر یۆگیكار بریتیه‌ له‌ ئه‌نجامدانی زنجیره‌یه‌ك له‌ تاقیكردنه‌وه‌ به‌هه‌مان خۆڕاگری و وردی پێویسته‌وه‌ بۆ توێژه‌ره‌وه‌ی فیزیایی، دواتر تێبینیكردنی ده‌رئه‌نجامه‌كه‌ زۆر به‌وردی. ئه‌گه‌ر ده‌رئه‌نجامه‌كه‌ سفر بوو، تاقیكردنه‌وه‌كان به‌ لێهاتویی ئه‌نجامدرا بوو، مانای ئه‌مه‌ سه‌لماندنی مایه‌پوچی بیردۆزه‌كه‌یه‌، یان به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ سه‌لماندی مایه‌پوچیه‌كه‌یه‌تی له‌لای ئه‌و تاقیگه‌یه‌. به‌ڵام له‌ ڕاستیدا ئه‌و تاقیكردنه‌وانه‌ ده‌بێته‌هۆی دروستبوونی شاره‌زاییه‌ك ورده‌ورده‌ پاڵپشتی لێده‌كرێت هه‌تا پڕۆسه‌كه‌ زیاتر به‌ره‌وپێش بچێت.


به‌پێچه‌وانه‌ی زۆربه‌ی تاقیكردنه‌وه‌ پراكتیكیه‌كانی ڕۆژئاوا كه‌ ئه‌نجام ده‌درێن له‌سه‌ر جیهانی ده‌ره‌كی، له‌ "یۆگای پادشایانه‌"دا ئه‌م تاقیكردنه‌وانه‌ ئه‌نجامده‌درێت له‌سه‌ر ده‌رونی مرۆڤ. ته‌نانه‌ت كاتێك زانستی ڕۆژئاوایی به‌ره‌و پشكنینی خود هه‌روه‌ك له‌ زانستی پزیشكیدا ئه‌نجام ده‌درێت، به‌وه‌ی ئاكار به‌ پێویستی ده‌زانێت كه‌ تاقیكردنه‌وه‌ مه‌ترسیداره‌كان ناكرێت ئه‌نجام بدرێن ته‌نها له‌سه‌ر خودی كه‌سه‌كه‌ نه‌بێت، چونكه‌ جه‌ختكردنه‌وه‌ی هیندی جیاوازه‌. چونكه‌ تاقیكردنه‌وه‌كان له‌ "یۆگای پادشایانه‌"دا ئه‌نجام نادرێت له‌سه‌ر جه‌سته‌ی مرۆڤ (وێڕای ئه‌وه‌ی جه‌سته‌ به‌ دڵنیاییه‌وه‌ به‌شدار ده‌بێت له‌و تاقیكردنه‌وانه‌دا) به‌ڵكو له‌سه‌ر ڕۆح ئه‌نجام ده‌درێت!. ئه‌م ئه‌زمونانه‌ شێوه‌ی ئه‌نجامدانی كۆمه‌ڵێكی دیاریكراو له‌ مه‌شقی ئه‌قڵی وه‌رده‌گرێت كه‌ شوێنه‌واره‌كه‌ی تێبینی ده‌كرێت له‌سه‌ر حاڵه‌تی ڕۆحی مرۆڤ.


داواناكرێت له‌ یۆگیكاری "یۆگای پادشایانه‌" كه‌ باوه‌ڕبهێنێت به‌ هه‌ر بیروباوه‌ڕێكی پێشوتر. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ناكرێت هیچ تاقیكردنه‌وه‌یه‌ك به‌ڕێوه‌ببرێت به‌ره‌و به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نجامێكلی باش ته‌نها له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌گه‌ره‌كانه نه‌بێت كه‌ سه‌رئه‌نجامه‌كان له‌دواییدا پاڵپشتیان لێده‌كات یان ڕه‌تیان ده‌كاته‌وه‌. ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ی ده‌كرێت لێوه‌ی ده‌ست بكه‌ین به‌ ئه‌نجامدانی "یۆگای پادشایانه‌" بریتیه‌ له‌ بیروباوه‌ڕی هیندۆسیه‌ت له‌باره‌ی مرۆڤه‌وه‌. هه‌روه‌ك پێشتر ئاماژه‌ی بۆ كراوه‌ زیاتر له‌ جارێك، به‌ڵام پێویستی به‌ دوباره‌ ڕونكردنه‌وه‌یه‌ چونكه‌ باكگراوندێكی تێگه‌یشتن پێكدێنێت كه‌ به‌ پشتبه‌ستن پێی تاقیكردنه‌وه‌كانی "ڕاجا یۆگا" ڕێكخراوه‌. تێگه‌یشتنی هیند له‌باره‌ی مرۆڤه‌وه‌ بونیادده‌نرێت له‌سه‌ر بیردۆزێكی بنه‌ڕه‌تی ده‌ڵێت مرۆڤ بوونه‌وه‌رێكی فره‌چینه‌. ئه‌م باسكردنه‌ هونه‌ری و ته‌كنیكی و ئاڵۆزه‌ هه‌تا ڕاده‌یه‌كی زۆر دوور، له‌وانه‌یه‌ له‌ كۆتاییدا بسه‌لمێنرێت له‌ژێر ڕوناكی زانیاریه‌ زانستیه‌ نوێكاندا، ئه‌مه‌ واتایه‌كی ژماره‌یی هه‌یه‌ زیاتر له‌ مانا ڕاسته‌قینه‌كه‌ی.


هێنده‌ به‌سه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ بیردۆزه‌كه‌مان كورتبكه‌ینه‌وه‌ به‌ی چوار چینه‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌. یه‌كه‌م: كه‌له‌ هه‌مویان دیارتره‌، جه‌سته‌ی مرۆڤه‌. دووه‌م ئه‌و به‌شه‌ی ئه‌قڵیه‌تی كه‌ ئاگای لێیه‌تی، واته‌ كه‌سایه‌تی ده‌ركپێكه‌ر كه‌ مرۆڤ له‌ڕێگه‌یه‌وه‌ هه‌ست به‌ شته‌كان ده‌كات. له‌ژێر ئه‌م دوو چینه‌وه‌  چینی سێیه‌م دێت بریتیه‌له‌ كێڵگه‌ی "پشت ئاگایی" تاك، كه‌ پله‌به‌پله‌ دروستده‌بێت، به‌ درێژایی ساڵه‌كان، له‌ ئه‌زمونه‌ تایبه‌تیه‌كانی مرۆڤ له‌ ڕابردودا. ئه‌م "پشت ئاگایی"ه‌ وێڕای ئه‌وه‌ی نادیاره‌ له‌ ئاگاییه‌وه‌، به‌ڵام له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ ژیانی پێكده‌هێنێت به‌ ڕێگایه‌كی قووڵ، زانستی ده‌رونناسی هاوچه‌رخ ده‌ستیكردوه‌ به‌ ئاشكراكردنی ورده‌كاریه‌كانی. ئه‌م سێ به‌شه‌ی مرۆڤ، هاوشانیان هه‌یه‌ له‌ شیكاری ڕۆژئاوایی هاوچه‌رخدا بۆ مرۆڤ. به‌ڵام ئه‌و خاڵه‌ی به‌ئه‌گه‌ردانانه‌كه‌ی هیندۆسیه‌تی پێ ده‌ناسرێته‌وه‌ بریتیه‌ له‌ ئه‌گه‌ری بوونی به‌شی چواره‌م، كه‌ ده‌كه‌وێته‌ ژێر سێ چینه‌كه‌ی تره‌وه‌، كه‌ بریتیه‌له‌ خودی بوون، بوونی ناكۆتا كه‌ توشی نائومێدی نابێت و هه‌میشه‌ییه‌. ((من بچوكترم له‌ بچوكترین گه‌ردیله‌، هه‌روه‌ها گه‌وره‌ترم له‌ گه‌وره‌ترین تاوان. من هه‌مو شتێكم، گه‌ردونی جۆراوجۆر، فره‌ شێوه‌ و ڕه‌نگ، جوان و شادومان، سه‌یر و سه‌رسامكه‌رم. من دێرینم، من مرۆڤی یه‌زدانمز من گه‌وهه‌ری ئاڵتونم. من پله‌وپایه‌ی جوانی یه‌زدانیم))(21).


هیندۆسه‌ت هاوڕایه‌ له‌گه‌ڵ زانایانی شیكاری ده‌رونی به‌وه‌ی ئه‌گه‌ر توانیمان به‌شێك له‌ گوێچكه‌ماسی ناو قوڵایی بوونمان بدۆزینه‌وه‌، واته‌ له‌ ڕوكاری سێیه‌می بوونمانه‌وه‌، ئه‌وا چێژوه‌رده‌گرین له‌ فراوانبوونی وزه‌كانمان به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو، تازه‌كردنه‌وه‌یه‌كی له‌ڕاده‌به‌ده‌ر بۆ ژیانمان، به‌ڵام هیندۆسیه‌ت وابیرده‌كاته‌وه‌ ئه‌مه‌ ته‌نها سه‌ره‌تایه‌ بۆ به‌ئه‌گه‌ردانانه‌كه‌مان. هیندۆسه‌ت ده‌ڵێت: چی ڕوده‌دات ئه‌گه‌ر شتێكی له‌بیركراو و مردو زیندو بكه‌ینه‌وه‌ ته‌نها له‌ڕێگه‌ی خۆمانه‌وه‌ نا، به‌ڵكو له‌ ڕێگه‌ی مرۆڤایه‌تیه‌وه‌ به‌گشتی، وه‌ك شتێك كه‌ كلیلی مه‌ته‌ڵی پاڵنه‌ره‌كانمان پێنادات كه‌ به‌رگه‌ی تایبه‌تمه‌ندیه‌ جه‌سته‌ییه‌كانمان ناكات به‌ ته‌نها به‌ڵكو به‌ كلیلی مه‌ته‌ڵی هه‌مو ژیان و هه‌مو بوون، له‌وكاته‌دا پێشبینی چی ده‌كه‌ین؟ ئایا شتێكی مێژویی گرنگمان نه‌دۆزیوه‌ته‌وه‌؟ ئایا به‌خشنده‌ نین به‌سه‌ر هه‌مو مرۆڤایه‌تیدا؟ ئه‌مه‌ بانگه‌وازێكی ئاشكرایه‌ له‌ پاشه‌كشه‌كردن له‌ پانۆرامای جیهانی نالۆژیك (واته‌ كه‌ په‌یوه‌ندی نێوان شته‌كان ڕون ناكاته‌وه‌ یان هۆكاره‌كانی...) بۆ شوێنه‌ هۆكاریه‌ قووڵه‌كانی ده‌رون كه‌ له‌وێدا پرسیار و وه‌ڵامی ڕاسته‌قینه‌ هه‌یه‌. به‌ڵام جگه‌له‌وه‌، ناكرێت وه‌ڵامدانه‌وه‌ی "ڕاجا یۆگا" باسبكرێت به‌وه‌ی ته‌نها وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌كه‌وه‌ و هیچی تر، بۆ هه‌ر بانگه‌وازێكی تایبه‌ت و دیاریكه‌ری ده‌ربڕینه‌كان.

 

ئه‌مه‌ به‌ واتایه‌كی تر ڕه‌تكردنه‌وه‌یه‌ بۆ ڕێگه‌پێدان به‌ داواكاریه‌كانی بوونی ڕۆژانی  كه‌ مرۆڤ سه‌رقاڵ بكات له‌ هه‌ندێك داواكاری كه‌ له‌ ناویدا به‌بێ هوده‌ چاوه‌ڕوانه‌. ئه‌مه‌ جۆره‌ لێدانێكه‌ بۆ بوونی بێزاركه‌رز یۆگیكاری سه‌ركه‌وتو بریتیه‌ له‌وه‌ی سه‌ركه‌وتو ده‌بێت له‌ گواستنه‌وه‌ی كێشه‌ی ژیان بۆ ئه‌م ئاسته‌ له‌ گه‌وره‌یی بۆئه‌وه‌ی له‌وێدا چاره‌سه‌ری بكات. ژیری خۆڕسكی ئه‌م جۆره‌ كه‌سه‌ سودمه‌ند ده‌بێت بۆ تێپه‌ڕاندنی كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان نیه‌، هێنده‌ی ده‌بێته‌ كانگایه‌ك كه‌ ته‌واوبوونی نیه‌ هه‌مو كۆمه‌ڵگه‌كان و هه‌مو مرۆڤایه‌تی به‌هۆیه‌وه‌ نوێ ده‌بنه‌وه‌، چونكه‌ ئه‌م گه‌یه‌نه‌ره‌ وازدێنێت له‌ په‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆ به‌م كانگا سه‌ره‌تاییه‌وه‌. ئه‌و وه‌ك به‌شێك له‌ جه‌سته‌ ده‌مێنێته‌وه‌، به‌ڵام ده‌بێته‌ مرۆڤێكی هه‌میشه‌یی، گشتگیر و جیهانی له‌ ڕوحدا. ئامانجی "ڕاجا یۆگا" سه‌لماندنی ڕاستودروستی ئه‌گه‌ری چوار چینه‌كه‌ی مرۆڤه‌، به‌ بردنی توێژه‌ره‌وه‌ به‌ره‌و چه‌شتن و ئه‌زمونكردنی كه‌سایه‌تی ڕاته‌وخۆ له‌ "جیهانی پشت ناخمانه‌وه‌".


ئه‌مه‌ ڕێگای دووره‌په‌رێزی خۆویستانه‌یه‌، ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌ جێبه‌جێكردنه‌ كلاسیكیه‌كان بۆ بلیمه‌تی مرۆڤ له‌ هه‌ریه‌كه‌ له‌ هێڵه‌كان و سه‌ركێشیه‌كاندا، به‌ڵام لێره‌دا به‌رده‌وامه‌ هه‌تا كامڵبوونی به‌ ته‌واوی. ئامانجی هیچ كه‌متر نیه‌ له‌ په‌لكێشكردنی وزه‌ی ده‌رونی مرۆڤ به‌ره‌و به‌شێكی قووڵتر له‌ بوونی و مه‌زنترین به‌شی، چالاككردنی ئه‌و كیشوه‌ره‌ ونبووه‌ی خودی ڕاته‌قینه‌. گومانی تیادا نیه‌ ئه‌م ڕێگایه‌ چه‌ندین مه‌ترسی تێدایه‌، ئه‌گه‌ر كه‌سی شوێنكه‌وتو پابه‌ند نه‌بێت به‌ مه‌رجه‌كانی سه‌ركێشیه‌كه‌وه‌، ئه‌وا كاته‌كانی به‌فیڕۆداوه‌ به‌بێ هوده‌، ئه‌مه‌ له‌ باشترین حاڵه‌ته‌كاندا، به‌ڵام له‌ حاڵه‌ته‌ خراپه‌كاندا له‌وانه‌یه‌ ببێته‌هۆی توشبوونی به‌ شڵه‌ژان له‌ كاری ده‌ماره‌ خانه‌كاندا neurosis. به‌ڵام ئه‌گه‌ر شوێنكه‌وتو هه‌ستا به‌م سه‌ركێشیه‌ به‌شێوه‌یه‌كی دروست و له‌ژێر چاودرێری به‌ڕێوبه‌رێك  كه‌ ڕاستی ڕێگاكه‌ بزانێت، ئه‌وا كه‌سایه‌تی ده‌توانێت هێزه‌ نوێكان هه‌ڵبمژێت كه‌ تازه‌ هه‌ستی پێكردون. به‌مجۆره‌ به‌ڕاده‌یه‌ك ئه‌مه‌ تاقیده‌كه‌یته‌وه‌ و ده‌یچێژیت خه‌ریكه‌ ده‌چێته‌ سه‌رو مرۆڤایه‌تیه‌ك له‌ ئاگایی خود و كۆنترۆڵكردنی ته‌واو.


له‌دوای ئه‌وه‌ی ئه‌م ئه‌گه‌ره‌مان زانی كه‌ ڕاجا یۆگا  ده‌یخاته‌ به‌رده‌ممان، ئێستال ئاماده‌ین بۆ ناسینه‌وه‌ی هه‌شت هه‌نگاوه‌كه‌ بۆ خودی پڕۆسه‌ی تاقیكردنه‌وه‌كه‌: 1 و 2-دوو هه‌نگاوی سه‌ره‌تایین په‌یوه‌ندیان هه‌یه‌ به‌ چه‌ند كارێكی ڕێخۆشكه‌ری ئاكاری: هه‌ریه‌كه‌ ده‌ست ده‌كات به‌ كارێك بۆ دۆزینه‌وه‌ی خودی ڕاسته‌قینه‌ی، له‌ڕێگه‌ی ده‌روون پشكنینه‌وه‌ introspection، یه‌كسه‌ر هه‌ست به‌وه‌ ده‌كات له‌ هه‌مو لایه‌كه‌وه‌ ده‌وره‌دراوه‌ به‌  لێشاوێك له‌ شتی فریوده‌ر كه‌ ده‌یانه‌وێت ئاگایی بپچڕێنن و ڕێگری لێ بكه‌ن له‌ به‌ره‌وپێش چوونی. دیارترینیان له‌و فریوده‌رانه‌ دوو شتن: ئه‌و ئاڵوده‌بووانه‌ی جه‌سته‌ له‌سه‌ری ڕاهاتوه‌، هۆكاره‌كانی دڵه‌ڕاوكێ و شڵه‌ژانه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان. بۆ نمونه‌ دانیشتنی تێڕامان خه‌ریكه‌ ده‌چێته‌ ئاستێكی هه‌ته‌ریه‌وه‌، به‌ڵام له‌پڕ هه‌ست به‌وه‌ ده‌كات جه‌سته‌ی پێداگریه‌كی بێ مانا ده‌كات بۆ كێشانی جگه‌ره‌یه‌ك یان خواردنه‌وه‌ی مه‌ی. یان وا هه‌ست ده‌كات دانیشتنی تێڕامانه‌كه‌ له‌پڕ له‌ جوڵ ده‌وه‌ستێت به‌هۆی بیركردنه‌وه‌ی له‌و كاتانه‌ی كه‌ زوڵمی لێكرداوه‌، یان هه‌نستكردن به‌ چاوچنۆكی یان ئازاری ویژدان.


كه‌واته‌ دوو هه‌نگاوه‌ سه‌ره‌تاییه‌كه‌ی ڕاجا یۆگا هه‌وڵ ده‌ده‌ن بۆ پاككردنه‌وه‌ی ئه‌و كه‌شوهه‌وایه‌ و داخستنی ده‌رگامان به‌ڕووی ده‌ستێوه‌ردانه‌ ده‌ره‌كیه‌كانه‌وه‌ هه‌تا ئه‌و خاڵه‌ی ده‌توانین لێوه‌ی ده‌ست بكه‌ین به‌ پشكنینی هه‌ته‌ریانه‌ی ده‌رون. هه‌نگاوی یه‌كه‌م خۆ ڕاهێنانه‌ له‌سه‌ر پێنج شتی قه‌ده‌غه‌كراو: وازهێنان له‌ ئازاردانی خه‌ڵك، له‌ درۆ، دزی، له‌ هه‌وه‌سبازی(i) و چاوچنۆكی. هه‌نگاوی دووه‌م: پێنج كرداری گرنگ ده‌گرێته‌خۆی: پاكوخاوێنی(جه‌سته‌ و ئه‌قڵ)، ڕازیبوون و خۆشنوودی، ڕێكخستنی ده‌روون، هه‌وڵ و تێكۆشان، تێڕامانی یه‌زدانی. هه‌ردو هه‌نگاوه‌كه‌ پێكه‌وه‌ پێنج ڕاهێنانه‌ ڕۆحیه‌كه‌ پێكده‌هێنن، به‌ وازهێنان له‌و پێنج شته‌ ئاڵۆزه‌. ته‌نانه‌ت فه‌رمانده‌ ژاپۆنی و چینیه‌كان ڕاهاتون له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی ڕاجا یۆگا له‌ په‌رستگا بوزیه‌كان، به‌بێ هیچ گرنگی پێدانێكی ئایینی به‌ڵكو ته‌نها له‌به‌ر زیادكردنی چالاكی ئه‌قڵی و جه‌سته‌یی، ئه‌وه‌یان بۆ ده‌ركه‌وت پابه‌ندبوون پێویسته‌ وه‌ك مه‌رجێك بۆ سه‌ركه‌وتنیان له‌م تێڕامانه‌یاندا.


ڕاجا یۆگا جه‌سته‌ به‌كارده‌هێنێت وێڕای ئه‌وه‌ی دوا ئامانجی بریتیه‌له‌ ئه‌قڵ. به‌واتایه‌كی تر ئه‌و كارده‌كات له‌ ڕێگه‌ی جه‌سته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی له‌ ڕێگایه‌وه‌ بگات به‌ ئه‌قڵ. گرنگی پێدانی سه‌ره‌كی به‌ جه‌سته‌، وێڕای ته‌ندروتیه‌كه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی گشتی، بریتیه‌له‌وه‌ی بیپارێزێت له‌ حاڵه‌تی قه‌ده‌غه‌كردنی ده‌ستێوه‌ردانی بۆ سه‌ر ئه‌قڵ و تێڕامانی. له‌ڕاستیدا ئه‌م كاره‌ ئاسان نیه‌، چه‌ونكه‌ جه‌سته‌ی ڕانه‌هاتو ناتوانێت ماوه‌یه‌كی درێژ بمێنێته‌وه‌ به‌بێ جووڵه‌ یان داواكردنی شتێك. هه‌مو هه‌ستپێكردنێكی ده‌ستێوه‌ردانی جه‌سته‌ داواكردنه‌ له‌ ئه‌قڵ تا ئاگای لێی بێت، دواتر سه‌رگه‌رمكردنمانه‌ بۆ وازهێنان له‌ گرنگیپێدانی ناوه‌ندی. كه‌واته‌ ئامانجی ئه‌م سێیه‌مین هه‌نگاوه‌، ده‌رگا داخستنه‌ به‌ڕووی ئه‌م جۆره‌ سه‌رگه‌رمیه‌. لێره‌دا حاڵه‌تێكی جه‌سته‌یی داواكراوه‌ له‌نێو پشونه‌دان، دواختی خه‌وتن. دۆزینه‌وه‌ هیندۆسیه‌كان ناوده‌نرێت به‌ باره‌ جه‌سته‌ییه‌كان كه‌ ده‌كرێت هاوسه‌نگی دابین بكات له‌م خاڵه‌ ناوه‌ندیه‌دا: "ئه‌سانا" asanas وشه‌یه‌كی سنكریتیه‌ ماناكه‌ی "باره‌ جه‌سته‌ییه‌ تایبه‌تیه‌كان" postures، به‌ڵام له‌ ڕاستیدا هه‌ڵگری واتای پشودانه‌.

 

جیهان له‌ ئه‌مڕۆدا دانی ناوه‌ به‌ سوده‌ جه‌سته‌یی و ده‌رونیه‌كانی هه‌ندێك له‌م بار و شێوازه‌ جه‌سته‌ییانه‌، ئاماژه‌كردنی هیند به‌ 84 باری پشودانی جه‌سته‌یی، لێهاتویی و ئه‌زمونه‌ هیند پیشان ده‌دات له‌م بواره‌دا، به‌ڵام نزیكه‌ی پێنج شێوازیان داده‌نرێن به‌ یارمه‌تیده‌ر و ڕێخۆشكه‌ر بۆ تێڕامان. یه‌كێك له‌م پێنج شێوازه‌، ئه‌و شێوازه‌یه‌ سه‌لمێندراوه‌ كه‌ زۆرترین جه‌ماوه‌ری هه‌یه‌، شێوازی للوتس كه‌ تیایدا یۆگیكار داده‌نیشێت له‌ حاڵه‌تێكی نمونه‌ییدا باشتروایه‌ دابنیشێت له‌سه‌ر پێستی به‌رخ وه‌ك هێمایه‌ك بۆ ئارامی به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ر قاچێكی ده‌خاته‌ سه‌ر ڕانی ته‌نیشتی و بڕبڕه‌ی پشتی ڕێك ده‌كاته‌وه‌ پێویسته‌ هیچ چه‌مانه‌وه‌یه‌كی تیا نه‌بێت له‌ سه‌ره‌تاكه‌یه‌وه‌ واته‌ له‌ خواره‌وه‌ هه‌تا ناو مێشك، ده‌سته‌كانی ختوه‌ته‌ سه‌ر باوه‌شی، ده‌ته‌كانی ده‌هاته‌ ه‌ر یه‌كتر به‌جۆرێك په‌نجه‌ی گه‌وره‌ی به‌یه‌كتر ته‌ریب بنز به‌پێچه‌وانه‌ی مه‌سیحیه‌ته‌وه‌ كه‌ داوای چاو داختن ده‌كات له‌كاتی نوێژكردندا بۆ ده‌رگا داخستن به‌ڕووی ئه‌و شتانه‌ی سه‌رقاڵمان ده‌كه‌ن، چونكه‌ ڕۆژهه‌ڵات به‌هۆی ترسانی له‌ شته‌ فریوده‌ره‌ ده‌ره‌كیه‌كان وا به‌ باش ده‌زانێت چاوه‌كان نیوه‌ داخراو بن واته‌ به‌  (i)مه‌به‌ست له‌ هه‌وه‌سبازی sensuality: ڕۆچوون له‌ چێژه‌ هه‌ستپێكراوه‌ جه‌سته‌ییه‌ حه‌رامكراوه‌كانی وه‌ك زینا و نێربازی و مێبازی، ئه‌مه‌ پێویسته‌ وازیلێبهێنرێت به‌ڵام ئه‌مه‌ مه‌به‌ست لێی وازهێنان نیه‌ له‌ ژنهێنان. 


ته‌واوی دانه‌خرێت و سه‌یركردن چڕبكه‌نه‌وه‌ له‌سه‌ر خاڵێك ده‌كه‌وێته‌ نێوان چاوه‌كانه‌وه‌ له‌سه‌ر بنكه‌ی لووت یان شوێنی ده‌م(22). ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌ستده‌كه‌ن به‌ ئه‌نجامدانی ئه‌م جۆره‌ دانیشتنه‌ "شێوازی للوتس" بۆ یه‌كه‌مینجار له‌ ژیانیاندا دوای ئه‌وه‌ی جه‌سته‌یان گه‌شه‌ی كردوه‌ و گه‌یشتونه‌ته‌ ئاستی كامڵبوون، دانیشتن به‌م شێوه‌یه‌ به‌ كارێكی ئازاربه‌خش داده‌نێن، چونكه‌ ده‌بێته‌هۆی ڕه‌قبوونی ماسولكه‌كانیان كه‌ پێویستی به‌ چه‌ند مانگێك هه‌یه‌ هه‌تا خۆیانی له‌سه‌ر ڕابهێنن. به‌ڵام كاتێك جه‌سته‌ ڕادێت له‌سه‌ر ئه‌م شێوازه‌ دانیشتنه‌ به‌شێوه‌یه‌كی سه‌رسامكه‌ر به‌ ئارامبه‌خشی داده‌نێت، هۆكاری ئه‌مه‌ بریتیه‌له‌وه‌ی له‌م دانیشتنه‌دا ناوه‌ندی ده‌ماره‌خانه‌كانی هه‌ردو په‌لی خواره‌وه‌ سڕده‌بن به‌شێوه‌یه‌كی كاتی، كه‌ ده‌بێته‌هۆی خاوبوونه‌وه‌یه‌كی ئارامبه‌خش بۆ جه‌سته‌ به‌م كاره‌ كه‌شوهه‌وایه‌كی گونجاو دروست ده‌بێت بۆ مێشك بۆئه‌وه‌ی هه‌ستێت به‌  تێڕامان. ئه‌گه‌ر ده‌رك به‌و ڕاستیه‌ بكه‌ین ڕاكشان په‌لكێشمان ده‌كات به‌ره‌و نوستن، ئه‌وا هیچ بارێكی تر نیه‌ بتوانێت وا له‌ جه‌سته‌ به‌كات به‌بێ جوڵه‌ بمێنێته‌وه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ له‌گه‌ڵ مانه‌وه‌ی به‌ ئاگایی له‌ هه‌مان كاتدا.


"باره‌كان"ی یۆگا ئامانجیان پاراستنی ئاگایی تێڕامانه‌ له‌ ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی كۆئه‌ندامی ماسولكه‌ كه‌ ده‌یه‌وێت ئه‌م حاڵه‌تی ئارامیه‌ی بپچڕێنێت. به‌ڵام كێشه‌كه‌ بریتیه‌له‌وه‌ی هه‌ندێك جموجوڵی ماسولكه‌یی پێویسته‌ هه‌بێت، وه‌ك جوڵه‌ی هه‌ناسه‌دان. چونكه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ ناكرێت یۆگیكار له‌ ژیان به‌رده‌وام بێت ئه‌گه‌ر ویستی له‌ هه‌ناسه‌دان بوه‌ستێت، له‌ هه‌مان كاتدا له‌وانه‌یه‌ هه‌ناسه‌دانی ناڕێك ئارامیه‌ ئه‌قڵیه‌كه‌ی لێ بشێوێنێَت. ئه‌وانه‌ی هێشتا هه‌وڵدانی تێڕامانیان تاقینه‌كردوه‌ته‌وه‌ ناتوانن تێبگه‌ن له‌وه‌ی هه‌ناسه‌دانی ناڕێك چه‌نده‌ بیركردنه‌وه‌ ده‌شێوێنێت. چونكه‌ خرۆشاندنی بۆریه‌كانی هه‌وا و هه‌وكردنی له‌وانه‌یه‌ ببێته‌هۆی كۆكه‌كردن و ئامانجی پاككردنه‌وه‌ی قورگه‌. هه‌تا هه‌ناسه‌دان قوڵتر بێت زیاد له‌ پێویست، ئه‌مه‌ ده‌بێته‌هۆی پچڕاندنی پێڕامانی یۆگیكاره‌كه‌ و شێواندنی بیركردنه‌وه‌ی. ته‌نها ئه‌مانه‌ هه‌راسانكه‌ر نین له‌م پڕۆسه‌یه‌دا. له‌ماوه‌ی ئارامی تێڕامانی ناخی ئاگاییدا ده‌كرێت هه‌ناسه‌دان كاربكات وه‌ك مشارێك ئه‌م ئارامیه‌ ببڕێته‌وه‌ و بیشێوێنێت. كه‌واته‌ ئامانجی مه‌ترسی چواره‌می "ڕاجا یۆگا" بریتیه‌له‌ ڕێگریكردن له‌م ده‌ستێوه‌ردانانه‌، له‌ڕێگه‌ی ته‌واو كۆنترۆڵكردنی هه‌ناسه‌دانه‌وه‌.

 

ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ ڕاهێنانه‌ی پێویسته‌ ئه‌نجامبدرێن بۆ به‌دیهێنانی ئه‌م ئامانجه‌ زۆرن و هه‌مه‌چه‌شننز هه‌ندێكیان واده‌رده‌كه‌ون وه‌ك فێربوونی هه‌ناسه‌وه‌رگرتن له‌ یه‌كێك له‌ كونه‌ لوته‌كانه‌وه‌ و هه‌ناسه‌دانه‌وه‌ له‌ كونه‌لوته‌كه‌ی تره‌وه‌، ئه‌مه‌ كارێكی سه‌یره‌ به‌ڵام ئه‌گه‌ر بیربكه‌ینه‌وه‌ له‌ ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی ته‌واو ئه‌مه‌ كارێكی سه‌یر نابێت. وێڕای ئه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی، زۆربه‌ی ڕاهێنانه‌كان كارده‌كه‌ن بۆ هه‌ناسه‌درێژكردنه‌وه‌، ڕێكخستنی هه‌ناسه‌ وه‌رگرتن و هه‌ناسه‌ دانه‌وه‌، كه‌كردنه‌وه‌ی بڕی ئه‌و هه‌وایه‌ی له‌ش پێویستی پێیه‌تی. بۆ نمونه‌ ڕاهێنانێكی نمونه‌یی هه‌یه‌ داوای هه‌ناسه‌دان ده‌كات به‌ نه‌رمی و ئارامی و شێوه‌یه‌كی ڕێكخراو، به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ست به‌وه‌ نه‌كرێت ئایا كه‌ه‌كه‌ هه‌ناسه‌وه‌رده‌گرێت یان ده‌یداته‌وه‌؟ وه‌ستاندنی كاتی هه‌ناسه‌دان گرنگیه‌كی تایبه‌تی هه‌یه‌، چونكه‌ ته‌نها له‌كاتێكدا هه‌ناسه‌دان ده‌وه‌ستێت ده‌كرێت جه‌سته‌ بگات به‌ لوتكه‌ی ئارامی. بۆ نمونه‌ كاتێك یۆگیكار هه‌ڵده‌سێت به‌سوڕێك كه‌ پێكدێت له‌ 14 یه‌كه‌ی هه‌ناسه‌وه‌رگرتن و 64 وه‌ستاندنی هه‌ناسه‌دان و 32 یه‌كه‌ی هه‌ناسه‌دانه‌وه‌ ئه‌وا ماوه‌یه‌ك هه‌یه‌ تیایدا چالاكی و كاری ڕاسته‌قینه‌ ده‌وه‌ستێت و دواتر ئه‌قڵ ئازادده‌بێت له‌ ده‌ه‌ڵاتی جه‌سته‌ به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو، ئه‌مه‌ ده‌بێته‌ ساته‌كانی هه‌لی ئه‌نجامدانی كاره‌ داواكراوه‌كه‌. "بهاگافاد گیتا" ده‌ڵێت: ((له‌ شوێنێكدا كه‌ هه‌وای تیا نیه‌، ڕوناكی چرا ناله‌رزێت))(23).


ئارامه‌ و جه‌سته‌ی پشوده‌دات، هه‌ناسه‌دانی ڕێكخراوه‌، كه‌سی یۆگیكار ئێستا داده‌نیشێت بۆئه‌وه‌ی سه‌رقاڵی تێڕامان بێت. له‌پڕ گوێی له‌ ده‌نگی جیڕه‌ی ده‌رگاكه‌ ده‌بێت یان ڕوناكی مانگ ده‌بینێت ده‌دره‌وشێته‌وه‌ له‌به‌رده‌میدا له‌سه‌ر زه‌وی ژوره‌كه‌، یان هه‌ست به‌ مێشوله‌یه‌ك ده‌كات كه‌ به‌ ملیه‌وه‌ ده‌دات، به‌مجۆره‌ دوباره‌ دێته‌وه‌ ناو ئه‌م جیهانه‌.
((ئه‌قڵی مرۆڤ جێگیر نابێت
سه‌ركێشه‌ تا ڕاده‌یه‌كی زۆر
له‌ژێر چه‌پۆكی هه‌سته‌كاندا (كه‌ به‌ته‌واوی ده‌ستی به‌سه‌ریدا گرتوه‌)
به‌ڕاستی وابیرده‌كه‌مه‌وه‌
ملكه‌چكردنی قورستره‌ له‌ ڕێگه‌گرتن له‌ بای به‌هێز))(24)

نوێترین

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure