لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/ عربي/ English

ئیخوان موسلیمین بە ئاشکرا دەچنە ڕیزی تورکیا و هێرشەکەی بۆسەر کوردی ڕۆژئاوا

06/11/2019


ئیخوانی سووریا بەڕەسمی دژی هەر سەربەخۆییەکی گەلی کوردن لە سووریا
لە سووریا هەڵوێستی ئیخوان و قاعیدە بەرامبەر کورد هەر یەک شتە


سەروەر پێنجوێنی

تایبەت

وەکوو هەمیشە هەڵوێستی ئیخوان موسلیمین بەرامبەر دۆزی کورد نائومێدکەر بووە، و ئەوەی ئەم ڕێکخستن/دەوڵەتە نهێنیە ماسۆنی‌ئاسایيە دەهێنێتە هەڵوێست؛ هەر ئەجێنداکانی یاریکەر و بکەرە ئایینی و سیاسی و ئابووریەکانیەتی. ئەم ڕاستیانە لەم ماوەیەدا و لە ئاقار هەڵوێست‌ وەرگرتن لەبەرامبەر هەڵمەتی داگیرکاری و وێرانکاریی سوپای تورکیا و بە فەرمانی ئەردۆغان دەرهەق بە کورد لە ڕۆژئاوا (باکووری سووریا، خۆرهەڵاتی فوڕات) ڕوونتر خۆیان ئاشکرا کرد.

ئەگەرچی دامەزراوەی (یەکێتیی جیهانیی زانایانی موسوڵمانان)ی قەتەری کە ئیخوان موسلیمین و هێما و کەسێتیە مەلاییەکانی لەژێر سایەی خۆیدا کۆکردووەتەوە؛ تا ئێستە بێ‌دەنگی و بێ‌لایەنیی ڕواڵەتیی هەڵبژاردووە. ئەمە هەڵوێستی مەلا (عەلی قەرەداغی)ـیش دەگرێتەوە کە ئەمینداری گشتیی ئەو یەکێتیەیە لە قەتەر، هەرچەند کوردیشە، کە هەڵوێستێکی تەواو تەم‌ومژاوی و ناڕوون و لاستیکیە، ئەوەش هەمووی لە یەک "تویت"ی تویتەردا بوو، کە دەی‌وت: "ناکرێت ستەم پەسەند بکرێت، لە هەر دەوڵەت و گرووپ و ڕەگەزێکەوە بێت.."، ئیتر کەس تێ‌نەگەشت مەبەستی چ لایەنێکە و ستەمکار بەلای ئەوەوە کێیە. هەروەکوو هەڵوێستی (یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان)، کە لقە عێراقی-کوردیەکەی ئیخوان موسلیمینە، کە هیچ هەڵوێستێکی سیاسیی ڕەسمیی لەسەر ئاستێکی هەرێمی و نێودەوڵەتی بەرامبەر ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای تورکیا نەنواند، و بەم شێوەی ڕاڤەی هەڵوێستەکەی مەلای قەرەداغیی دەکرد. 

ئەمە لە کاتێکدا کە کورد لە هەموو پارچەکانی کوردستان، لە سووریا و عێراق و ئێران، بە یەک ڕیز هاتنە دەر بۆ شەرمەزارکردنی هەنگاوەکەی سوپای تورکیا، بەتایبەت لە هەرێمی کوردستانی باشوور کە خۆپێشاندانی زۆری بە خۆوە بینی، دژ بە تورکیا، و هەڵمەتی بایکۆتی کاڵای تورکییش هەتا بێت بەرفراوان دەبێت، و حیزبە کوردیيەکان هەڵوێستی ڕەسمییان هەبوو، و حکومەتی هەرێم تورکیای لە سەرەنجامە خراپەکانی هێرشە سەربازیەکەی بۆسەر ناوچە کوردنشینەکانی باکووری سووریا ئاگادار کردەوە. 

نووسەری عێراقی (ڕەشید ئەل-خەییون)، ئەم هەڵوێستە ناڕوونەی قەرەداغی و هەڵوێستی یەکگرتووی ئیسلامی (کە تەنها هەڵوێستێکی ناوخۆیی و ناڕەسمی بوو)، بەم شێوەیە لێك‌دەداتەوە کە دەڵێت: "هەڵوێستی گشتیی کۆمەڵەی ئیخوان موسلیمین بە هەموو لقەکانیەوە؛ هاوڕیزبوونە لەگەڵ سیاسەتەکانی تورکیا". و دەڵێت: "و لەبەر ئەوەی ژمارەیەکی زۆر لە کوردەکانی سووریا لە تورکیا ژیان دەگوزەرێنن؛ ئەمە هەندێک لە کوردەکان وا لێ دەکات نەتوانن هەڵوێستی دژ بە سیاسەتی ئەردۆغانیان هەبێت، چونکە لە داهاتووی خۆیان دەترسن و ڕەچاوی بەراوردە سیاسیەکان دەکەن، و ناتوانن بەیاننامەیەک دەربکەن لەگەڵ تورکیا بەرکەوتن دروست بکات". دەشڵێت: "لە بەرامبەردا؛ کوردەکان ناتوانن هەڵوێستێکیان لێ دەربکەوێت کە پشتگیریی سیاسەتەکانی تورکیای پێوە دیار بێت، بۆ ئەوەی دەرووبەر و ژینگەکەی خۆیان لە دەست نەدەن"، بەڵام ـ دەڵێت ـ: "بێ‌دەنگ بوونیش لە خۆیدا شتێکی خراپە.. بەڵام جگە لە بێ‌دەنگ‌بوون چارەیەکی تریان نیە". ئەم قسانەی (ئەل-خەییون) بەجوانی بارودۆخ و هەڵوێستی (قەرەداغی) و لقی کوردیی ئیخوان لە عێراق (یەکگرتووی ئیسلامی) و سووریا، ڕوون دەکەنەوە.

ئیخوان موسلیمین پشتگیریی خۆیان بۆ هەڵمەتە سەربازیەکەی تورکیا ناشارنەوە
ئیخوان موسلیمین (لە سووریا، و لقەکانی تریان، جگە لە لقە کوردیەکان)، بەئاشکرا پشتگیریی خۆیان بۆ ئۆپەراسیۆنە سەربازیەکەی تورکیا لە خۆرهەڵاتی فوڕات دەربڕی. هەر لەوانەوە کە دروشمەکانی "ئازادی و دیمۆکراسی" بەرزدەکەنەوە، هەتاکو باڵە سەربازیەکانیان و ڕێکخستنە تيرۆریستیەکان، بە بەیاننامەی ڕەسمی و لاپەڕەی ڕەسمیی خۆیان لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان. بەتایبەتی ئیخوانی سووریا لە بەیاننامەیەکیاندا کە لە لاپەڕەی ڕەسمیی خۆیان بڵاویان کردووەتەوە، و تێیدا هاتووە: "ئێمە بەڕوونی و بێ پێچ‌وپەنا پشتگیریی ئەم ئۆپەراسیۆنە دەکەین.. ئێمە لەگەڵ یەکێتیی خاکی سووریا و کۆمەڵگای سوریایداین". و دەڵێت: "بەرژەوەندیی شۆڕشی سووریا و برایانی تورکیا لە جەنگان دژی تێرۆر[!]ی (پەکەکە-یەپەگە-پەیەدە) و بۆ بەدەستهێنانەوەی خاکی سووریا و پاراستنی یەکێتیی ئەو خاکە، یەکیان گرتووە". و لە بەیاننامەکەدا داوا لە هەموو خێڵە عەرەبەکان و کوردەکان دەکەن بچنە ڕیزی هێزەکانی بە ناو "سوپای نیشتمانیی سووریا" کە سەر بە تورکیایە. 

چەند ناوێکی دیاری تری ئیخوان و ئەهلی سوننە لە ناوچەکەدا، هەمان هەڵوێستیان بەئاشکرا هەبوو، لەمانە:
ـ موحەممەد ئەل-صەغیر (محمد الصغير)، ڕاوێژکاری وەزیری ئەوقاف، و وەکیلی لیژنەی ئایینی لە ئەنجومەنی گەل لە میسر، و ئەندامی ئەنجومەنی شوورای میسر لە سەردەمی حوکمی ئیخوان لە میسر. ئەم کەسە پێشتر دوعا و نزای سەرکەوتنی بۆ ئەردۆغان کردبوو لە کردەوە سەربازیەکانی دژی کورد لە سووریا. لە "تویت"ـێکدا نووسیبووی: "سوپا موحەممەدیەکە، بە هاوبەشیی کۆمەڵێک هێزی تورکی و سووریایی، بەردەوامە لە پێشڕەوی، بۆ پاککردنەوەی ئەو بنکە تيرۆریستیانەی کە دەستیان بەسەر چەند شارۆچکەیەکی سەرسنووردا گرتبوو لەنێوان هەردوو وڵات" ("الجيش المحمدي المشترك من قوات تركية وسورية يواصل تقدمه لتطهير البؤر الإرهابية التي كانت تسيطر على بلدات حدودية بين البلدين").

ـ پارێزگاری پێشووتری پارێزگای موسل (ئەثیل نوجەیفی)، برای سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی عێراق (ئوسامە نوجەیفی)، دوو کەسێتیی سیاسیی دیاری سوننی لە عێراقدا. کە لە "تویت"ـێکدا نووسیبووی: "ئۆپەراسیۆنی کانیی ئاشتی کۆتایی‌ هێنانە بە حاڵەتی گۆڕینی دیمۆگرافیایی کە ناوچە عەرەبیە سونيیەکان لە خۆرهەڵای فوڕات تووشیان هاتبوو، و لەناوبردنی گرنگترینی ئەو هۆکارانەی توندڕەویە کە ناوچە سەرسنووریەکان خۆرئاوای عێراقیان پەرێشان کردووە" ("عملية نبع السلام إنهاء لحالة التغيير الديموغرافي التي تعرضت لها المناطق العربية السنية في شرق الفرات و القضاء على اهم أسباب التطرف التي عصفت بالحدود الغربية للعراق").

سەد کەسێتیی ئیخوانی داوای پشتگیریی تورکیا دەکەن لە نەتەوە یەکگرتووەکان!
هەر لەو شەپۆلی پشتگیریەدا؛ "یاداشتنامە"یەک لە ناوەندێکی لێکۆڵینەوەوە کە بارەگاکەی لە ئیستەمبولە (ناوەندی ئومەییە بۆ لێکۆڵینەوەی ستراتیجی "مركز أمية للبحوث والدراسات الاستراتيجية")، دەرچووە، بە ئیمزای ١٠٠ کەسێتیی سەر بە ئیخوان موسلیمین و هاوسۆزیان: لە میسر و عێراق و سوودان و مۆریتانیا و توونس و مەغریب و فەلەستین و کوەیت و قەطەر، و لەمانە چاودێری گشتیی ئیخوان لە سووریا. یاداشتنامەکە کە ناونیشانی "مذكرة توضيحية إلى الأمم المتحدة"ی هەڵ‌گرتووە و ئاڕاستەی ئەمینداری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان کراوە، داوای پشتگیریی ئۆپەراسیۆنە سەربازیەکەی تورکیا دەکات لە باکووری سووریا، کە بە "دەستپێشخەریی تورکیا" وەسفی دەکات، هەتا "ئامانجەکانی کە پاراستنی خاک و خەڵکە" بهێنێتە دی! ڕێک وەکوو ڕاگەیاندنی چەواشەکارانەی حکومەتی ئەردۆغان، دەڵێت: "ئێمە لەم سەکۆ فیکریە سیاسیەوە و لەم پلاتفۆرمە ئەکاديمیاییە مەدەنیەوە چاوەڕوانیی خۆمان بە بەڕێز ئەمینداری گشتی ڕادەگەیەنین کە دەستەی نەتەوە یەکگرتووەکان هاوهەڵوێستی دەوڵەتی تورکیا بێت و پشتگیریی هەوڵەکانی بێت بۆ چەسپاندنی ئاسایش و ئاشتی لە ناوچەکانی باکوور و باکووری خۆرهەڵاتی سووریا، و لە لایەنی سیاسی و میدیاییەوە هەموو لێپرسراوێتیەکانی هەڵ‌بگرێت هەتا ناوچەکە بتوانێت بەرەو چاکبوونەوە بچێت"!

ئەو ڕابەرە ئیخوانیانە ستایشی ئۆپەراسیۆنەکەی تورکیا دەکەن، و دەڵێن: "ڕاستیەکان سەلماندوویانە کە تورکیا تاکە دەوڵەتە کە خەڵکی مەدەنیی سووریا دەپارێزێت و کار دەکات بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ شار و ئاوادانیەکانیان، هەروەکوو لە هەردوو ئۆپەراسیۆنی (قەڵغانی فوڕات) و (چڵە زەیتوون)ـدا ڕووی‌دا"، ئیتر ـ دەڵێت ـ: "ئۆپەراسیۆنی تورکیی (کانیی ئاشتی)ی ئێستەش لە سووریا، هەرچەند کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە ڕەت‌کردنەوە و ئیدانەکردن و سەپاندنی سزا و وەستاندنی ناردنی چەک بۆ تورکیا ڕووبەڕووی بووەتەوە، بەڵام هەر لە پێناوی گێڕانەوەی ژیان بۆ ناوچەکانی باکووری سووریا و لەناوبردنی چەند بنکەیەکی تێرۆریستی، دەستی پێ کردووە، بە ڕێکخستەکانی داعش و چەند یەکەیەکی چەکدارەوە کە بە درۆ نوێنەرایەتیی برا کوردەکان دەکەن"!

  1. لەو ناوە دیارانەی ئەم یاداشتنامەیەیان ئیمزا کردووە:
    ـ (تاریق هاشمی)، جێگری سەرۆکی پێشووی عێراق، و دەموچاوی سیاسیی ئیخوان لە عێراق.
    ـ حەممادی ئەل-جیبالی (حمادي الجبالي)، سەرۆک وەزیرانی پێشووی توونس، و ئەمینداری گشتیی پێشووی حیزبی "نەهزە"، باڵی ئیخوان لە توونس.
    ـ (موحەممەد حیکمەت وەلید)، چاودێری گشتیی ئیخوان لە سووریا.
    ـ (موحەممەد فاڕووق طەیفوور)، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی ئیخوان لە سووریا.
    ـ مەلا (موحەممەد حەسەن ئەل-دەدەو)ی مۆریتانیی شەنقیطی، ئەندامی ئەنجومەنی ئەمیندارانی (یەکێتیی جیهانیی زانایانی موسوڵمانان). 
    ـ ڕۆژنامەنووسی قەتەری جابیر ئەل-حەڕمی (جابر الحرمي). 
    ـ ناصیر فەهد ئەل-دووەیلە (ناصر فهد الدويلة)، ئەندامێکی پێشووی ئەنجومەنی نەتەوە، لە کوەیت، کە پشتیوانێکی ئیخوان و ئەجێنداکانیەتی لەو وڵاتە.
    ـ ئەحمەد ئەل-زیندانی (أحمد الزنداني)، مامۆستای زانکۆ لە یەمەن.

    ڕابەرەکانی قاعیدە و نوسڕەش پشتیوانیی تورکیا دەکەن
  2. لەدژی کورد و لەسەر ئاستە سیاسیەکە؛ ئیخوان و جیهادیەکان هیچ جیاوازییان نیە: هەڵوێستی تیۆریساز "مونەظظیر" و موفتی و "شەڕعی"ـەکانی ڕێکخستنەکانی قاعیدە و بەرەی نوسڕە، لە لاپەڕەکانیان لە تیلیگرام، هەمان هەڵوێستی ئیخوان بوو، بەرامبەر داگیرکاریەکەی تورکیا.  

لەمانە:
١. عەبدوڵڵا ئەل-موحەیسینی (عبد الله المحيسني)، ڕابەری شەرعیی ڕێکخستنی قاعیدە لە سووریا، کە ناوی لە لیستی تێرۆریستەکاندا لە وڵاتانی دنیادا هەیە. لە بەیاننامەیەکدا دژی هەڵوێستەکەی یەکێتیی دەوڵەتانی عەرەب (الجامعة العربية) بەرامبەر ئۆپەراسیۆنی (کانیی ئاشتی)ی تورکیا دەوەستێتەوە، کە ڕێکخراوی ناوبراو پێشتر ئەو هێرشەی تورکیای بۆسەر باکووری سووریا ئیدانە کردبوو و بە "داگیرکاری و دەستدرێژی" وەسف کردبوو، و کۆمەڵگای نێودەوڵەتیی بانگ کردبوو بۆ هەڵوێستێکی لێپرسراوانە بەرامبەری. لە بەیاننامەکەدا ئەل-موحەیسینی دەڵێت: "هیچ پێم سەیر نیە کە دەوڵەتە خۆرئاواییەکان ئۆپەراسیۆنی کانیی ئاشتی ئیدانە بکەن، چونکە لە خۆیدا پەکەکە کوڕی نازداری ئیسڕائیلە (!)، بۆیە سروشتیە شینی بۆ بکەن.. بەڵام من داخم لەوانەیە کە بە ناو فەرمانڕەوای وڵاتانی ئیسلامین، کە بەو شێوەیە بە پڕتاو بەرگری لە ڕێکخستنێکی مولحید دەکەن.."!!

ئەل-موحەیسینی سوپاسی خۆیشی بۆ بزووتنەوەی (حەماس)یش دەردەبڕێت، باڵی ئیخوان لە فەلەستین، کە ئەم بزووتنەوە ئیخوانیە چەکدارەش پشتگیریی خۆی بۆ هاتنەناوەیەی تورکیا لە خۆرهەڵاتی فوڕات ڕاگەیاندووە (ئەوەش لە بەیاننامەیەکی ڕەسمیدا کە ڕایگەیاند ئەوان باش لەوە دەگەن کە تورکیا ئەوپەڕی مافی خۆیەتی سنوورەکانی بپارێزێت و بەرگری لە خۆی بکات و ئەو هێز و جم‌وجووڵانە بسڕێتەوە کە هەڕەشە لە ئاسایشی نەتەوەیی خۆی دەکەن)، بۆیە ئەل-موحەیسینی لە بەیاننامەکەیدا دەڵێت: "بەیاننامەی ئەم دواییانەی حەماس، برایانتانی لە ئەهلی سوننە لە شام دڵخۆش کرد، و پردی متمانەی زیاتری دروست کرد لەنێوان ئێوە و ئامێزی گەورەی ئەهلی سوننە".

٢. کەسێتییەکی سەلەفیە جیهادیەکان، لە کوەیت، مەلای ناوبراو بە حامید عەبدوڵڵا ئەل-عەلیی (حامد عبد الله العلي)، کە سەلەفییەکی توندڕەو و هاوسۆزە لەگەڵ گرووپە جیهادیەکان، و پێشتریش پشتگیریی ئەبوو موصعەبی زەڕقاویی کردبوو. ئەمیش هەڵوێستی خۆی بە قەسیدەیەک دەربڕیبوو، بەسەر ئەردۆغاندا هەڵی‌دابوو کە بە "ئەردۆغانی فاتیح" ("الفاتح أردوغان") ناوی بردبوو، لە ئەکاونتی خۆی لە تویتەر، و ڕەخنەی لە یەکێتیی دەوڵەتانی عەرەب گرتبوو کە داگیرکاریە تورکیەکەی ئیدانەکردبوو. جێی ئاماژەیە ئەم مەلا توندڕەوە پێشتر فەتوایەکیشی دەرکردبوو بۆ پشتگیریی قەطەر، بە ناونیشانی "حكم الشريعة في الحصار الجائر على قطر"، ئەوەش دوای بڕیاری کۆدەنگیە چوارەکیەکە (سعودیە، ئیمارات، بەحرەین، میست) بە بایکۆتی قەطەر لەسەر پشتگیری‌کردنی لە گرووپە ئیسلامیە تێرۆریستەکان. 

 

سەرچاوە:
1. ڕاپۆرتی (العربية):
الصالح، هدى، "هكذا علق "قرة داغي" الإخواني الكردي بعد هجوم تركيا على أكراد سوريا". (العربية). ٣١ / ١٠ / ٢٠١٩.
2. بۆ خوێندنەوەی یاداشتنامەی ١٠٠ کەسێتیە ئیخوانیەکە و ناوەکانیان؛ بڕوانە:
"مذكرة توضيحية إلى الأمم المتحدة". (مركز أمية للبحوث والدراسات الاستراتيجية ـ منتدى الفكر و الدراسات الإستراتيجية). ١١ / ١٠ / ٢٠١٩.

نوێترین

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure