سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا

10/05/2022


شەماڵ بارەوانی

بەشی هەشتەم/

قورئانیەکان باوەڕیان بە پلورالیەتی ئایینی هەیە..!
ئەوان باوەڕیان بەو مەرج و کلیلانە نییە، کەسونیەکان و مەزهەبگەراکان کردوویانن بە هۆکاری چوونە بەهەشت، بۆ نموونە:شەش بنچینەکەی ئیمان و پێنج بنچینەکەی ئیسلام، ئەوانە ناکرێت بکرێن بە مەرج،(( مَنْ ي‌مَنَ بِاللةِ واليومِ الَاخرِ و عَمِل صالحاً)) پێوەرە.

بـۆیە لە ڕوانگەی قورئانیەکانەوە.چۆن موسوڵمانێک دەچێتە بەهەشتەوە، ئێزدی و جولەکە و مەسیحی و زەردەشتی و  کاکەییەکی و هیندۆسی و،بوودیەکیش تەنانەت گەر بڕوای بەخوداوەند و ڕۆژ دوایی هەبێت بە هەمان شێوە دەچنە بەهەشتەوە، قورئانیەکان زیاتر پێوەری چاکەکردن و باشەکردن و خزمەتکردنی مرۆڤ بە ژیان و مرۆڤایەتی دەکەن بە پێوەر و هۆکاری چوونە بەهەشت. نەک ئایین و مەزهەب و ڕوانگەیەکی دیاریکراو.

قورئانیەکان وەکوو ئاماژەم بۆ کرد: لایان ئاساییە موسڵمانێک ببێت بە گاور، یان زەردەشتی، یان ئێزدی و هەرئایینێکی تر و ئایین گۆڕین، یان وازهێنان لە ئایین، بە بەشێک لە ئازادی و ئیختیاری تاک دادەنێن و کەس بۆی نییە لەسەر ئەو ئایین گۆڕینە و بە پاساوی ئایین گۆڕین، یان هەڵگەڕانەوە لە ئایین، خوێنی هیچ مرۆڤێک حەڵاڵ بکات و بڵێت(مَنْ بَدَّلَ دينَةُ فاقْتُلوةُ)سزای بدات و بیکوژێت.

سەبارەت بە لەچک و باڵاپۆشیش دەڵێن: ئەوە ئەرک نییە ژنی موسڵمان بیان پۆشێت و کولتوور و دابوو نەریتی هەرگەلێک و نەتەوەیەک سەبارەت بە پۆشاک، لەوەدا ڕۆڵ دەبینێت. ئەوەی قورئانیش: { ﻳَﺎ أَﻳـﱡﻬَﺎ اﻟﻨﱠﱯِﱡ ﻗُﻞْ ﻷزْؤاﺟِ ﻚَ ؤﺑـَﻨَﺎﺗِﻚَ ؤﻧِﺴَﺎ‌وِ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﲔَ ﻳُﺪْﻧِﲔَ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻦﱠ ﻣِﻦْ ﺟَﻼﺑِﻴﺒِﻬِﻦﱠ }  باسی جلبابە و ،(ؤلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَيٰ جُيُوبِهِنَّ) باسی (خومورە)و (جیوب)ـە و نەجلباب و نە خومور و نەجیوبیش، هیچ کامیان  لەچک و سەرپۆش و باسی قژی ئافرەت نییە و ﴿ ؤإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ ؤرَا‌وِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ ؤقُلُوبِهِنَّ ﴾یش باسی حیجاب و خۆ داپۆشین نییە و دواتر ئەوە لە گەڵ شتێکی تریەتی و ئینجا تایبەت بە خێزانەکانی پەیامبەرە و لەگەڵ ئەوانیەتی و لە هەموو قورئانیشدا،تەنها (٨)جار وشەی (حيجاب) هاتووە و لە هیچ کامێک لەو هەشت شوێنەش، وشەی(حيجاب) بە مانای(لباس) و پۆشاک نییە و ئەو جلباب و شتەش بۆ دوورگەی عەرەب و سەردەمێکی جیاواز و کولتوور و دابوو نەریتی نەتەوەیەکی جیاواز و کۆمەڵە خەڵکێکی جیاواز و دیارکراوە، ناکرێت تۆ بێیت و شێوازی پۆشینی ژنانی بەدوو و دوورگەی عەرەب نشین، بەسەر هەموو ژناندا، لەوسەری دنیادا، بۆ ئەو پەڕی جیهان بگێشتێنیت و بسەپێنێت.

وە(دکتۆر محمد شحرور، لە ڤیدۆیەکی(٢٢)خولەکی دا، لە ڕێگای ئایەتەکانی قورئانەئەوە، ئەوە دەسەلمێنێت کە لە ئایینی ئیسلامدا (حیجاب) کردنی خانمان بە هیچ شێوەیەک، ئەرک نییە و نە خوداوەند و نە پەیامبەری ئیسلامیش داوای وەها شتێکیان لە ڕەگەزی مێینە و ژنانی موسڵمانان نەکردووە.

ئینجا باس لەوە دەکات کە باڵاپۆشی و حیجاب کردنە ئەرک بە ناوی ئایین و شەرعەوەو پاشان سەپاندن و گشتاندنی  بە سەر تەواوی خانماندا لە هەموو سەردەمەکان، ئەوە تەنها دەمارگیرییەکی عەربییە و هیچیتر،نەک ئەرکێکی ئایینی، یان ئیسلامی، ئەو حیجاب و پۆشاکەی ناویان ناوە لیباسی ئیسلامی و حیجابی شەرعی، جگە لەعاداتێکی کۆنی عەرەبی سەردەمی پێش ئیسلام و ئەوەی هەرخۆیان پێی دەڵێن(سەردەمی جەهالەت) و گواستنەوەی ئەو عاداتەی عەرەب، بۆ نەتەوەکانی تری ناعەرەب و بۆ سەردەمەکانیتر، هیچیتر نییە، ئەو عاداتەی کە هەرگیز نە ئایین بووە نە هیچ پەیوەندی بە ئایینەوە هەیە.

خۆزگە  ئەوانەی زمانی عەرەبی دەزانن و تاقەتی خوێندنەوە و موتاڵای کتێب و شتیان نییە، هەرهیچ نەبێت بە وردی هەموان گوێیان لەو ڤیدۆیە(٢٢)خولەکیەی محەمەد شەحروری ڕۆشنهرز وڕیفۆرمخوازی ئایینی دەگرت، ڤیدۆکە لە یوتوب هەیە..
ئینجا، قورئانیەکان: کوشتنی مرۆڤ لەسەر سێکس و بە ناوی شەرەف و لەژێر پەردەی ئاین و ڕەجم کردن و ئەو جۆرە تێگەیشتنانە، بە تەواوی ڕەتدەکەنەوە.

هەروەها قورئانیەکان سەبارەت بە حوکمی دەست بڕینی دز و ئەو ئایەتەی ﴿والسَّارِقُ ؤالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا جَزَا‌وً بِمَا كَسَبَا نَكَالًا مِنَ اللَّهِ ؤاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ) كە لە قورئان باس  لەو دەست بڕینە دەکات. ئەوان دەڵێن ( فَاقْطَعُوا)، مەبەستی بڕین نییە، بەڵکو(منع و امساک)و گرتنە، ئینجا لە زۆر شوێنی تر لە قورئان و، یان ئەوەی سونەکان پێیدەلێن (سونەت و فەرمودە)و قورئانیەکان پێی دەڵێن(ڕیوایەت)، وشەی(قطع)بۆ مەبەستی تر بەکارهاتووە، نەک بڕین، بۆ نموونە:( قاطيعوالَّرحم)، و( قُطَّاعوا الطَّريق)، و(ؤتَقْطَعُونَ السَّبِيلَ)، و(ؤتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ)، و (ؤيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ)، و(ؤقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ)ش، کە لێرە بە شیددە هاتووە، واتا بە مانای بڕینە، نەک لێکردنەوە. 

دواتر(فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا) ٲیدهما لێرە (جَمْعَ)، ئەگەر مەبەستی بڕین بوایه، دەیگووت(يَدَيْهِما)واتا بە( مُثَنَّي )دوو دەیهێنا، ئێ خۆ ناکرێت کەسێك دزی کرد یەکسەر هەردوو دەستی ببڕیتەوە، کەواتە تێگەیشتنی (سونەکان)هەڵەیە و ئەو ڕیوایەتانەش ڕاست نین، کە باس لەبڕینی دەست دەکەن.
 
ئەوەی بییەوێت زیاتر لەسەر قورئانیەکان بزانێت، با بگەڕێتەوە بۆ کتێبەکانی (محەمەد شەحرور)، یان وتار و چاوپێکەوتن و دیبەتەکانی، هەمووی لە یوتوب هەن، بە گشتی ئەوە هێڵە گشتیەکانی بیرکردنەوەی قورئانیەکان بوو کە باسم لێوەکرد.

ئەوەش بڵێم:  هەڵبەت من کە بووم بە قورئانی هێشتا قورئانیەکان لە کوردستان هیچ ناو دەنگێکیان نەبوو،کەس نەیدەناسین، قورئانی بوون خێرا دەنگی دایەوە، بێگوومان من بە گوێگرتن یان خوێندنەوە، یان بەریەک کەوتن لەگەڵ هیچ کەسێکی قورئانی نەبووم بە قورئانی، بەڵکوو خۆم لە دەرەنجامی خوێندنەوە و بیرکرنەوەی چەندین ساڵە و گوومان دروست بوونی قۆناغ بە قۆناغ و سەرەتا لەهەندێک ڕیوایەت و دوواتر زۆر و پاشان ڕەتکردنەوەی سەرلەبەری ڕیوایەتەکان و مەزهەبەکانی ئیسلام و کەلەپووری ئایینی و هێدی هێدی و پلە بە پلە بووم بە قورئانی.

کەبووم بە قورئانی ئینجا زۆر دوای ئەو بەروارە و دوای تەواوکردنی کۆلێژی (شەریعە)، دکتۆر(محەمەد شەحرور)ی بیرمەندی قورئانی  و شێخ (حسن فرحان المالک) و عەبدولڕەزاق جوبران و قورئانیەکانی ترم ناسی و ئینجا دواتر سەیری زۆرێک لە ڤیدۆکانی شەحرۆرم کرد لەیوتوب  وکۆمەڵێک کتێبی شەحرورم خوێندەوە، لەوانە:
- الكتاب والقرآن: قراءة معاصرة.
- النبأ العظيم:قرا‌وە معاصرە فی التنزیل الحكیم.
-الكتاب والقريَ‌ن: رؤية جديدة.
-تجفیف منابع الإرهاب.
-نحو أصول جديدة للفقه الإسلامي: أسس تشريع الَاحوال الشخصية.
-الدين والسلطة: قرا‌وة معاصرة للحاكميّة.
-السنة الرسولية والسنّة النبوية: رؤية جديدة.
-أمّ الكتاب الكتابوتفصيلها: قرا‌وة معاصرة في الحاكمية الإنسانية، تهافت الفقها‌و والمعصومين.
-الإسلام والإنسان: من نتائج القراءة المعاصرة.
-دليل القرا‌وة المعاصرة للتنزيل الحكيم: المنهج والمصطلحات.

 

تەنانەت دوو کتێبی شەحرورم  ئەو کاتە خوێندەوە کە دەستبەرداری بیر و باوەڕی قورئانی بوونیش ببووم،(السنە الرسولیە والسنّە النبویە) و(أمّ الكتاب الكتابوتفصيلها: قرا‌وة معاصرة في الحاكمية الإنسانية، تهافت الفقها‌و والمعصومين)و ئەو  دوو کتێبەم لای کاکە مەریوان میرانی هاوڕێی سەردەمی کۆلێژی شەریعەم برد، کەمن بۆم دەستنیشان کرد لە پێشانگای نێودەوڵەتی  ئەویش کڕینی.

هەروەها لەسەرسێ لە کتێبەکانی عەبدوڵڕەزاق جوبران(کۆماری پێغەمبەر، چەتەکانی خودا، و کودەتای پەرستگا)م نووسی و لە هەریەک له ڕۆژنامەکانی(ڕێگای کوردستان)، و(کوردستانی نوێ)،و هەفتەنامەی(تاراوگە)، و ماڵپەڕەکانی(گەلاوێژ)، (ڕوانگە و ڕەخنە)، (دابڕان) و(دەنگەکان) بڵاوبوونەوە.

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.