سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

رۆڵ و پێگەی ژن لەناو كۆمەڵگەدا

پێش 2 هەفتە



بێریڤان مەحموود

ژنان سەتان ساڵە لەپێناو دابینكردنی مافەكانیان خەبات دەكەن، بەڵام خەبات بۆ جێگیركردنی مافەكانی ژن وەك مرۆڤ و هاوسەنگكردنی، لەلایەن بزووتنەوەكانی ژنانەوە لەسەر ئاستی دنیا هێشتا هەر نوێیە، بەهۆی ئەوەی زۆر بوار و ماف ماوە ژن دەستەبەری بكات تا هاوسەنگی راستەقینە دروست بكەن.

لەم 20 ساڵەی دواییدا جووڵەكان لەسەر ئاستی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی گڕوتینی زیاتر بەخۆیەوە دەبینێ و هەوڵ و كۆشش بۆ مسۆگەركردنی مافەكانی ژن، بەراورد بە رابردوو زیاتر هەستی پێ دەكرێ، ئەویش بەو ئامانجەی كۆمەڵگەی مرۆڤایەتیی پێكەوە هاوكار بن لە نەهێشتن و كوشتنی دیدی پیاوسالاری و نەمانی ستەم بەرامبەر ژن، جا ئەو ستەمە كارگێڕی بێت یان دەروونی یاخۆ پاكتاوی جەستەیی. 

ئەو هەوڵانە لە كاتێكدان هێشتایش لە كۆمەڵگەكانی ئەوروپادا كە نموونەی دیاری مافەكانن، مووچەی ژن كەمترە لە پیاو، هەرچەندە هەمان پێگە و كاریان هەبێت، ئەمە پێمان دەڵێ زۆر كۆشش ماوە بۆ بەدیهێنانی یەكسانی راستەقینە، ئیتر بپەڕەوە بۆ كۆمەڵگە داخراو و نەریتییەكان كە تا ئێستەیش پیاو تەنانەت رێ بە بەشداری ژن نادات بۆ گفتوگۆ و دۆسیەیەكی تایبەت بە ژنەكە خۆیشی.

كەواتە مرۆڤایەتی لە بەردەم كەموكورتی و بیرتەسكی گەورەدا ماوەتەوە، هەڵمەتی گشتگیر و گەورە و نێودەوڵەتی دەوێت تا ڕۆڵی ژن یەكسان بكرێت و یەكسانانە لەناو كۆمەڵگەدا پێگەی خۆی هەبێت و بڕیاردەر بێت، لایەنی كەم شانبەشانی پیاو لە پرسەكانی خێزان و كۆمەڵگەدا بەشدار بێت، چونكە ژن لە سروشتی خۆیدا پێگەی گەورە و خوڵقێنەرە، بەڵام ئەوە دنیابینی و كورتبینیی پیاوە كە هەوڵی گۆشەگیركردن و كپكردنی ئەو بناغە پتەوەی خێزان دەدات، كە هەر ژن خۆی سەرچاوەی خۆشەویستی و گەرمكەرەوەی هێلانەی ژیانە و بێ ڕۆڵی ئەو، هیچ بەهایەك بۆ ژیان نامێنێت.

سۆخۆملینسكی نووسەری ڕووس و پسپۆڕی پەروەردە دەڵێت، ئافرەت لە پەروەردەكردنی خۆشەویستیدا ڕۆڵی سەرەكی دەبینێت و نەك هەر دایكی منداڵە، بەڵكو پیاویش پەروەردە دەكات. بۆیە دواجار ئافرەت ڕووبەڕووی گەورەترین بەرپرسیارێتی دەبێتەوە، ئەویش بەجێگەیاندنی رۆڵی گرنگی دایكە. لێرەوە جیاوازییەكی گەورە دەبینی، ئەم دایكە هەر خۆی خوڵقێنەری پیاوە كە دواتر ژیانی لێ تاریك دەكات و كۆمەڵگەی بەسەردا دادەخات.
 
دایك، سەرچاوەی خۆشەویستی و بایەخپێدان و بەخشندەییەكی بێسنوورە، لە سروشتی هەركەسدا دوو هێز هەن (ڕق و خۆشەویستی) كە دایك هەڵگری هێزی یەكەمە بە بەرفرەوانی، بۆیە بەردی بناغەی دروستكردنی خێزان و كۆڵەكەی سەرەكیی مانەوەیەتی و ئامادەی هەموو جۆرە قوربانییەكە لەپێناو بەخێوكردن و مانەوە و پەروەردەكردنی منداڵەكانی، كەواتە بە بیركردنەوە و قووڵبوونەوە لەم پێگە سروشتی و كاریگەرە، مافی خۆیەتی ئەگەر بڕیاردەری سەرەكی هەموو شتێك نەبێت، ئەوە بە هاوسەنگی بەشدار بێت لە هەر بڕیارێكدا لەبارەی وردەكاری ژیان.

گەورەیی و بەهێزیی ژن، هەر بەخشینی خۆشەویستی و دروستكەری ماڵ و دایكایەتیی نییە، بەڵكو ئیرادە و وزەی گەورەی هەیە بۆ شەڕەكانی ژیانیش، بۆیە یەكەم كەسیشە كە توانی رووبەڕووی فیرعەون بوەستێتەوە. دەبێت باسەكە لەمەوە ببەین بۆ ناسینی ئاستی كۆمەڵگەكان كە شوێنی ژن لە هەر كۆمەڵگەیەكدا، ئاوێنەی ڕاستەقینەی دیاریكردنی ئاستی ژیان و ژیار و كۆمەڵایەتی هەر كۆمەڵگەكەیە، هەتا ژن سەروەرتر بێت، كۆمەڵگە پێشكەوتووترە و لەو شوێنانەیشی ژن چەوساوەن، ژیان زۆر سەرەتایی و بێڕەنگە.

بەڵام خۆ پێشكەوتن شتێك نییە بەدی نەیەت، نهێنی گۆڕانكاریی ئەوەیە سەرنج بخەیتە سەر دروستكردنی داهاتوو، ئەمەیش لە دانانی بناغەیەكەوە دێت كە پەورەردە دروستی دەكات.

گۆڕینی كۆمەڵگە مرۆڤی بوێری دەوێت كە بتوانێ هەنگاو بنێ، چونكە هەمیشە پێشكەوتن دوژمنی خۆی هەیە و هێزە كۆنەپارێزكان كۆسپی بۆ دروست دەكەن، بەڵام مرۆڤایەتیی مەحكوومە بە پێشكەوتن و ناتوانێ لە شوێنی خۆیدا بوەستێت و بەجێ بمێنێ لە كاروانی ژیاری، ئەمەیش بەبێ بوێری بەدی نایەت، وەك چۆن هیچ ئامانجێك بێ هەوڵدان بەدەست نایەت. 

وا باشە ئێمەی دایك منداڵەكانمان فێر بكەین، لەو بەشەی پەروەردەدا كە گوتمان بناغەی پێشكەوتنە، منداڵی كارامە و كراوە دروست بكەین و هۆشیاریی زۆر بدەینێ لەبارەی پێگەی ژن كە هەر دایكیشی دەكات، لەگەڵیدا سیستمی پەروەردەی گشتیش لە قوتابخانە تا زانكۆ، بە وردی كار لەسەر ئەم ئامانجە بكەن و ئەو كرانەوەیەی خێزان بۆ منداڵی دروستی دەكات، پەروەردە فرەوانتری بكات و بیكات بە پرۆگرامێك لەگەڵ كەسایەتیی ئەو تاكەدا گەورە بێت، ئەوكات هەم هەوڵە نێودەوڵەتییەكان و هەم خەمی ئێمەی تاكیش كۆتایی دێت و دەتوانین یەكسانی دەستەبەر بكەین.

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.