سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

بەجنۆكە كردنی كوردو لەمرۆڤخستنی وەك كێشەیەكی شیعەی مێژوویی

پێش 4 هەفتە



ئەبوبەكر عەلی

وەڵامی ئاخوندێكی هێشتا لەمێژوودا ژیاوو، دەربارەی پرسیارێ ئاماژەكردن بە حوكمی باش نەبوونی ژنخواستن لەكورد، بەپاساوی ئەوەی لەڕیوا یەتدا هاتووە لەئەسڵ و فەسڵ جنۆكەن!! سەرلەنوێ پرسێكی كۆنی هێنایەوە گۆڕێ،كە ئەویش، قێزەونكردنی وێنای كوردە لەسەرچاوە شیعییە بەناوبانگ و باوەڕپێكراوە مەزهەبییە مێژووییەكاندا، كە تاكو ئێستاش خڵتەو كاریگەری لەسەر مێشك و بیركردنەوەی بەشێ لە ناوەندە دینییە شیعەكەدا ماوەتەوە!

بەحوكمی ئەوەی، ڕاكە لەسەرچاوە فقهی و سوننەتیە شیعەگەرییە بەناوبانگەكاندا هاتووە، كەتاكو ئێستاشی لەگەڵدا بێت، لەحەوزەكاندا دەخوێنرێن و هیچ پێداچوونەوەو خوێندنەوەیەكی ڕەخنەیی جدییان بۆ نەكراوە! لەڕووی زانستیەوە ئەوە نەخراوەتە ڕوو، كەناوەندە دینییە شیعەگەراكە، ئەم ڕایە بەنازانستی ونادینی دەزانێت و بە هەڵە تێگەیشتنێكی مێژوویی لەقەڵەم دەدات وتێیپەڕاندووە.

لەبەرئەوەی ڕاكە بەحوكمی ئەوچوارچێوەوەو مەرجەعییەتەی تیایدا خراوەتە ڕوو، واتە، پێگەی كەسەكان وقورسایی سەرچاوەكان، بەرگی ئاستێك لەپیرۆزی بەبەردا كراوە!

كەدەبوو ئەم ڕووداوە بەهەل بزانرایە بۆ ئەوەی داوای لێبوردن لەكورد بكرێت وڕوونیش بكرێتەوە، ئەوە دیدی ئێستای ناوەندە دینییە تەقلیدییەكە نییەو بۆچوونێكی هەڵەو پڕووپووچە، بالەكۆمەڵی مەرجەعی سەرەكی مەزهەبیشدا ئاماژەی پێكرابێت، ئەو ئاخوندەش نوێنەرایەتی ئەوان ناكات وقوربانی تازەنەبوونەوەی فیكریی خۆیەتی.

هەڵبەت لەم ماوەیەی ڕابردوودا پەیجێكی كوردی، كە گەربەهەڵەدا نەچووبم، پەیجی كوردانە بوو، بابەتێكی گرنگی لەم ڕوەوە بەگەرانەوە بۆ سەرچاوە موعتەبەرەكانی شیعە بڵاو كردبۆوەو باسی ئەوەی كردبوو كە، ئەم كێشەی سوكایەتیكردنە بەئەسڵ وفەسلی كورد، ٩٨/ زیاتریدەگەڕێتەوەبۆپێشەوائاینی وسەرچاوە شیعییەكان. بەشێ لەوسەرچاوەو لاپەڕانەشی دەستنیشان كردبوو، كە ئەم بۆچوونەو بەگشتی وێنای شێوێنراوەی كوردیان تێدا دووپات كراوەتەوەو ئەویش لەم ڕوەوە پشتی پێبەستبون. كەئێمەش لێرەدا سوودی لێوەردەگرین.

ئەمەی خوارەوەش هەندێ لەوسەرچاوانەن كەبەو جۆرە خەرافی ونزمە باسی كورد دەكەن وبەكائینێكی دەرەوەی بازنەی ئینسان وئیسلام وشارستانێتی وژیانی كۆمەڵایەتی وەسفی دەكەن ومامەڵەی لەگەڵدا دەكەن و خراپترین جۆری جیاكاری دەرهەق بەو ڕەوا دەبینن:

١- كلینی لە كافیدا ج٥/ ٣٥٢دا هاتووە (كەس ژن و ژنخوازی لەگەڵ كوردا نەكات، چونكە توخمێكی جنۆكەن وپەردەیان لەسەرلادراوە!)

٢-(شێخ طوسی) له نهایەدا دەڵێت (پێویستە كەس تێكەڵ بەكوردەكان نەبێت، كڕین و فرۆشتن و ژن و ژنخوازیان لەگەڵدا نەكرێت!) هەڵبەت پێشتر باسی ئەوە دەكات كەمرۆڤی شیعە خۆی دووربگرێت، لەتێكەڵبوونی كەسە گەمژەو نزم و بێخێرەكان وكوردی وەك نموونە بۆ ئەو جۆرە كەسانە هێناوەتەوە! الشیخ الطوسی/لا٣٧٣

٣- (ئیبن ئیدریسی حیللی) هەمان ئەو قسانەی سەرەوە دووبارە دەكاتەوە و بەوەش پاساوی دەدا، كە كوردەكان، خەڵكانێكی كێوی و كەمعەقڵن و تێكەڵ بەخەڵك نەبوون و فێری هەڵسوكەوتكردن نەبوون!السرائر- ابن ادریس الحلی ج٢ص٢٣٣.

ئەم وێناكردن وسوكایەتی حوكمدان وهەڵسەنگاندنانەش، هەروەك وتمان نوێنەرایەتی ڕایەكی شازی مەزهەبەكە ناكات، بەڵكو لەچەندین سەرچاوەی موعتەبەری شیعەدا، جەختیان لێكراوەتەوە و نیمچە كۆدەنگییەكی لەسەرەو بەڕایەكی باو لەقەڵەم دەدرێت! لەنموونەی ئەو سەرچاوانەش ئەمانەی خوارەوەن:

١-وسائل الشيعة- الحر العاملي-ج٢١ ص٣٠٧
٢- مسالك الافهام- الشهيد الثاني ج٢ص١٦٦
٣- المهذب البارع لابن فهد الحلي ج٣ص١٨٢
٤- مجمع الفائدة-المحقق الاردبيلي ج٨ص١٢٩
٥- كفاية الاحكام-المحقق السبزواري
٦- الحدائق الناظرة-المحقق البحراني،ج٨١ص ٤٠ وج٤٢ ص ١١١
٧-جامع المدارك-السيدالخوانساري
٨- تهذيب الاحكام-الشيخ الطوسي ج ٧ص١١ … هتد


ئەمەش دەریدەخات،

ئەم كێشەیە لەگەڵ كوردو ئەم تانەدانە لە حورمەتی مرۆڤبوون وموسوڵمانێتی و شارستانێتیان لەمێژوودا، بەپێچەوانەی هەندێ ڕای پڕوپاگەندە ئامێزو نازانستی لێرەو لەوێ، لەبنەڕەتدا كێشەیەكی شیعە گەراییە نەك ئیسلامی.

چونكە كورد پێكهاتەیەكی گرنگی جەستەی شارستانێتی ومێژووی ئیسلامیی ناوچەكەیە، لەكاتێكدا نامۆیەكی مێژوویی ناوماڵی شیعەگەرایی مێژووییە،چونكە ئەگەر، لەقۆناغێكیشدا بەشێ لەكورد چووبن یاخود خرابنە سەرئەم مەزهەبە(كەڕێزی موسوڵمانێتی وكوردبوونیان پارێزراوەو دەبێت بپارێزرێ وهەقیشە لەسەر ئەم پرسە پێش هەموو كەس ئەوان بێنە دەنگ، چونكە بەپلەی یەكەم سوكایەتیە بەئەوان), لەڕووی مێژووییەوە كورد بەشداری داڕشتنی ئەم مەزهەبە نەبووە. سەركردەو مەرجەع ورەمزی پێشكەش نەكردووەو لەپەراوێزدا بووەو ماوەتەوە.

لێرەشەوە، مەراجیعە دینییە باوەڕپێكراوە ناشیعییەكان وسووننە، چۆڵن لەم جۆرە بۆچوونە پڕوو پووچ ونادینی و ئەخلاقی زانستیانە.

دیارە قسەیەكی مەسعودی لەمروجلزەهەبەكەیدا هەیە كە جەخت لەهەمان خەرافە دەكاتەوە، بەڵام لەلایەن ساغكەرانەوە، رەتدراوەتەوە وئەوەش ڕوونكراوەتەوە كە، ئەویش لەڕووی ناسنامەی مەزهەبییەوە شیعەیەكی موعتەزیلی بووە وڕاكانیشی لەزۆر شتدا باوەڕپێكراونیین.

ئەو وتەیەی لەم ڕوەشەو لەپەیوەندی بەم بابەتەوە، دراوەتە پاڵ خەلیفەی دووەمی ڕاشیدین ولە كتێبی (محاضرات الادباء) راغبی اصفانیدا هاتووە، لێكۆڵینەوەكان خستوویانەتە ڕوو، بەگوێرەی پێوەرە زانستیەكانی ساغكردنەوەی دانەپاڵی ڕاوو وتەیەك بۆ یەكێ، وتەیەكی هەڵبەستراوو بێبەڵگەیە، چونكە هیچ یەكێ لەوپێوەرانەی بەسەردا ناچەسپێت، كەلەڕووی سەنەدی مێژووییەوە بۆوەرگرتنی قەولێ خراونەتە روو.

ئەو پەیجەی ئەم زانیاریانەشی دەربارەی سەرچاوە شیعیەكان بڵاوكردۆتەوە، پرسیاری ڕاستی وناڕاستی ئەوبۆچوونەیان لەسایتی بەناوبانگی (اسلام ویب) كردوووە، سایتی ناوبراویش لە٩/٥/٢٠١٩وەڵامی داونەتەوە و ئەوەیان خستۆتەڕوو: ئەو وتەیە، هیچ بنەمایەكی نییە و لەدرۆیەكی ڕووت و وەهم خەرافەیەك زیاتر، هیچ شتێكی تر نییە، چونكە لەهیچ سەرچاوەیەكی موعتەبەری سوننە دا شتێكی لەوجۆرە نەهاتوەوە ئاماژەی پێنەكراوە .

دواتر لەوەڵامەكەدا هاتووە: كوردەكان بەهۆی هەموو ئەو ڕەمزو سەركردەو زانایانەی هاووێنەی سەلاحەدین وئیبن سەڵاح وئامێدی وسەدانی تر پێشكەشیان بەمێژوو دنیای ئیسلام كردووە، جێگەی شانازی گەلانی موسوڵمانن.

لێرەوە ماوەتەوە بڵێین:

ڕەنگە هەندێ لەوپرسیارانەی پێویستە لەم ڕوەوە بكرێن وئێرە جێگەی وەڵامدانەوەیان نییە، ئەمانەی خوارەوە بن:

ا- دەبێت لەڕووی مێژووییەوە چ هۆكارگەلێك لەپشت ئەم هەڵوێستە پڕوپووچ وسوكایەتیە بەپیرۆزكراوەوە بێت؟

ب- تاچ ڕاددەیەك ئەم پاشخانە مەزهەبییە لەباریایەتی بەشداربێت لە شرۆڤەكردنی بەشێ لەهەڵوێستە سیاسییە هاوچەرخەكانی كاراكتەرو دامەزراوە سیاسییەكانی ناو چوارچێوەی هەمان ماڵی مەزهەبی؟

ج-كوردو بەتایبەتیش ناوەندە دینییە كوردییەكە لەم ڕوەوە دەبێت چی بكات و چ داوایەكی لەناوەندە دینییە شیعییەكە هەبێت؟

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.