سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

غەزای جێندەر

پێش 3 هەفتە



پەیكار عوسمان

بەشی سێیەم و كۆتایی

- مادام مرۆڤ كائینێكی هۆشمەندە، كەواتە "تێگەیشتن" خاڵی پەیوەندی مرۆڤە بە شتەكانەوە. (ڕەنگە سەڵاتیش هەر ئەوەبێت). یەعنی مادام "ڕاستی" كەیسی سەرەكی عەقڵە، كەواتە نابێ لە پشتی عەقڵەوە، پەیوەندی ناڕاست لەگەڵ شتەكاندا دروستبكرێ.

- كاتێ پێتوابێ، ڕاستی پاكەتێكە بە تۆیەو ئەوانیتر هەموو هەڵەن، ئیتر تۆ لە دەرەوەی سەڵاتدایت و پەیوەندیت بە ڕاستییەوە پچڕاوە. كاتێكیش خۆت ئەچیتە ناو هۆشیاری و ئەتەوێ ڕاستی شتەكان بزانیت، ئیتر لە فەحشاو مونكەری چەواشە ڕزگارت ئەبێ و چیتر ڕاگەیاندن ناتوانێ كێچت لێ بكا بە گا، بەڵكو ئیتر خۆت، كێچ وەكو كێچ و گاش وەكو گا ئەناسیت.

- دوورینەوە بەبێ بژاركردن، گەنمێكی فاسدت ئەداتێ و فەلاحێكی نەخوێنەوار ئەوە ئەزانێ. بژاری فكریش ئەوەیە كە لە تێگەیشتنەوە، هەنێكی شتەكان قبوڵ و ڕەت بكرێتەوە، نەكئەوەی بە پاكێجێك هەمووی بكەی بە فریادڕەس یان بە شەیتان.

- سەردەمی عەولەمەو ئینتەرنێتەو هەموو شتێكی دەرەوە دێتە ئێرەش، ئەوەشی كە بكرێت، هەر ئەوەیە كە لەپێناو دەسكەوتێكی تەسكدا، ئەوە گەورە نەكرێ، كە لە واقعی تۆدا بچوكە. ئەخلاقی سیاسی و چاكەی گشتی، هەر ئەوەیە لەسەر وەتەری وروژاندن و پچڕان یاری نەكەین و كۆدەكانی تێگەیشتن بدۆزینەوە، كە هەمان كۆدەكانی كۆبوونەوەشە!

- واز لەوە بێنە دوو بەرەی ئایدۆلۆژی چی ئەڵێن لەسەر شتێك، بزانە شتەكە خۆی چی ئەڵێ و چۆن دێتە ناو فەهمی تۆوە. پێناسەی جەمسەرە دژەكان، پەردەیەو بەسەر شتەكەدا دراوە، تێگەیشتن لابردنی ئەو پەردانەو ناتێگەیشتن شەڕكردنە بۆ ئەو پەردانە.

- مرۆڤ لایەنگیری و مەعریفەی پێشوەختەی هەیەو ئەمەش نەرمەو قابیلی دەسكاری كردنە ئەگەر لە ڕێگەی شەڕەوە نەبرێتە دۆخی ڕەقی. یەعنی داواكە ئەوەنیە كە مرۆڤ، مەعریفەی پێشوەختەی خۆی بوەستێنێ كە ئەمە ناكرێ، بەڵكو داواكە تەنیا ئەوەیە كە مرۆڤ شەڕی پێشوەختە بوەستێنێ، كە ئەمەیان ئەكرێ و ئیتر مەعریفەش ڕەق هەڵنایەت و قابیلی گۆڕانە، ئەو گۆڕانەش پێش "شەڕ" ڕووئەداو ئەوانەشی كە شەڕت بۆ دروستئەكەن، بۆئەوەیە كە ئەو گۆڕانە ڕوونەدا!

- تۆ كە ئەچیتە ناو پرۆسەی تێگەیشتن، تەنیا فەحسی بابەتەكان ناكەیت، بەڵكو لەگەڵیدا بۆچوونی پێشوەختەی خۆشت ئەچێتە بوارەوەو ئەویش تاقیئەبێتەوە، شەڕیش ئەبێتە بەربەست لەبەردەم هەردوكیداو لەلایەك نایەڵێ لە بابەتەكە تێبگەیت، لەلایەك نایەڵێ مەعریفەی پێشوەختەی خۆشت بناسی و ئەپدەیتی بكەیتەوە.

- دەی كێشەی ئیسلامیزمیش هەر ئەوەیەو لەڕاستییدا "مرۆڤی موسوڵمان" شەڕی نیەو ئیمكانی چوونە ناو فەهمی هەیە، بەڵام "مرۆڤی ئیسلامی" گیرۆدەی شەڕەكانیەتی و ئیتر ئیمكانی چوونە ناو تێگەیشتنی نامێنێ!

- ئەوەش ئەو بەربەستەیە كە سەت ساڵە ئیسلامیزم، لە عەقڵی مرۆڤی موسوڵماندا دروستی كردووەو نایەڵی بێتە ناو دنیای نوێ و لێ ی تێبگات، چونكە ئەو شەڕیەتی لەگەڵ دنیاكەداو شەڕو تێگەیشتنیش كۆنابنەوە.

- مەسەلەن پێشتر شەرق و غەرب هەردوكیان لە شەڕی حەتیندابوون، ئەوان لە گرێ و سایكۆلۆژیای شەڕەكە دەرچوون و ئێستا لەندەن بەقەت هەڵەبجە مزگەوتی تێدایە، كەچی تۆ هێشتا لە سایكۆلۆژیای شەڕی حەتیندایت و خەیاڵی ئەوە لێئەدەی لەندەن فەتح بكەیت!

- جگە لە نەخۆشییە ئیخوانییەكانی (ئومەمیەت و نۆستالۆژیای ئیمپراتۆری و سایكۆلۆژیای شەڕی ئیسلام و كافر) كە ئەمانە كێشەی كات و شوێن دروست ئەكاو لە (ئێستاو ئێرە) دوورت ئەخاتەوە، سێ پاشەكشێ ی تریش لە یەكگرتوودا ڕوویداوە، كە كاری كردۆتە سەر دەمارگرژییەكانی ئێستای ئێمە:

- یەكەم ئەوەی كە لەژێر كاریگەری گۆڕان و بەهاری عەرەبییدا، لە ستایلی نەرم و كاری لەسەرخۆوە، گواستیانەوە بۆ هەڵپەو هاتوهاوار. دووەم بەكاریگەری دابەزینی كورسییەكانیان، گەڕانەوە بۆ موزایەدەی ئیسلامچێتی و خیتابی داخراو. سێیەمیش گرژییەكانی ئێستاو تەرجەمەكردنی ململانێ ی لیبرال و كۆنزەرڤاتیڤی غەرب و هێنانی بۆ ئێرە!

- پێشتر ئیسلامییەكان لەوەدا فەشەلیان هێنا كە كۆمەڵگا دابەشی دوو بەرەی دەسەڵات و موعارەزەبكەن و لەوێوە نیوەی كۆنترۆڵ بكەن و شەڕی نیوەكەی تری بكەن، گۆڕان و نەوەی نوێ ئەم كارتەیان سوتاندو ئیسلامی بوونە كەمینەی ناو معارەزە. ئێستا خەریكی دابەشكردنێكی تری كۆمەڵگان بۆ محافزكارو لیبرال، بە جۆرێك كە ئەمەیان بەتەواویی هی خۆیانبێ!

- بەڵام لەمەشدا هەر فەشەل ئەهێنن، چونكە ئەسڵەن كۆمەڵگاكە بە خەڵك و دەسەڵات و یاساو نەریت و حیزبەكانەوە.. خۆی هەر محافزكارەو لێرەشدا ئیسلامیی هەر ئەبیتەوە بە بەشە بچوكەكەی ناو بازنەی محافزكاری. چالاكوانێك لێرەو نوسەرێك لەوێ و ڕێكخراوێك لەولا، ئەمانە هێزی بچوكن و توانای ئەوەیان نیە نیوەكەی تری یارییەكە بۆ ئیسلامییەكان تەواوبكەن و دابەشبوونەكە "بەڕاستی" ڕووبدا، بەڵكو تەنیا "وەهمی دابەشبوونەكە" فووی تێئەكرێ!

- ڕاستی ئەوەیە، كە كۆمەڵگاكە خۆی محافزكارەو ئیسلامیزم شەڕەكەی لەگەڵ ئەو كۆمەڵگا محافزكارەدایە نەك لەگەڵ ئەو دوژمنە وەهمیانەدا كە فووی تێئەكا. هاوڕەگەزخوازی و كچەمۆدێل.. تەنیا بیانووە بۆ یەكڕەنگكردن و داگیركردنی كۆمەڵگا، ئەگینا ئیسلامیزمیش نەبێ، كۆمەڵگاكە خۆی هەر محافزكارە بەرامبەر ئەو جۆرە دیاردانە!

- ئیسلامیزم نەك پارێزەری كولتوری ئێمە نیە، بەڵكو خۆی زۆر تازەو نامۆیە بەو كولتورە. كوردەواری بە هەموو كێشەكانیەوە، هێشتا كولتورێكی تێكەڵ و كراوەو فرەییە، لەكاتێكا ئیسلامیزم سیستەمێكی جیاكارو داخراو و تاكڕەهەندە. شەڕەكەی ئیسلامییەكانیش (شەڕی تاكڕەهەندییە لەگەڵ فرەییدا) كە خودی محافزكاری، سەر بە دووەمیانە، چونكە ئەگەر وانەبێ، ئیتر ئەوە محافزكاری نیەو ئەبێتە فاشیزم!

- هاوكێشەی محافزكارو لیبرال، هاوكێشەیەكی دیموكراتەو هەردوكی بۆ قووڵكردنەوەی پلۆرالیزمە، یەعنی هەر یەكێكیان پێویستە بۆ ئەوەی نەیەڵێ ئەویتریان بچێتە دۆخی ئەوپەڕگیری، ئیتر لە ناوەڕاستدا جوڵەو پێشكەوتنێكی هاوسەنگ ڕووئەدا. بەڵام ئیسلامیزم، دیموكرات و پلۆرالەكەی پەڕاندوەو بە نەفەسی تاكڕەهەندیی لێئەخوڕێ، ئیتر هیچ جوڵەیەكی ئیجابی ڕووناداو لەمسەرەوە هەر دابەشبوون و گرژی ڕووئەداو لەوسەریشەوە هەر ئێران و ئەفغان!

- (فیتنە خراپترە لە كوشتن) خۆ قیادەی ئیسلامییەكان خۆیان جنێوەكان نادەن و ئەسڵەن زۆریش موحتەرەمن، بەڵام كەشێكی گرژو فاشیستی ئەخولقێنن، كە لە خوارەوە لافاوی جنێوی تیاهەڵئەستێ و گەنجەكانیان شڵپەشڵپی تیائەكەن. ئەگەر خەمەكە، پاراستنی ئەخلاقی كۆمەڵگایەو ئەگەریش پەروەردەكەی ئەوان جیاوازە، ئا ئەو كەشەی كە دروستی ئەكەن، هەم دژی ئەخلاقی كۆمەڵگاو هەم دژی پەروەردەكەی خۆشیانە!

- هیچ رێگایەكمان نیە جگە لە هەزمكردنی جیاوازی و قبوڵكردنی فرەیی. كە ئەمە جێ ی هەموو ئاڕاستەكانی تێدا ئەبێتەوەو عەقڵی ئینسانەكان ناباتە دۆخی دۆگماو ئەخلاقیان ناهێنێتە ئاستی بێ ڕێزیی. هەمیش كۆمەڵگا ناباتە دۆخی پچڕان و ئیتر ڕەخنەو تێگەیشتن و گفتوگۆ، جێگای دەمكوت و شەڕو دابەشبوون ئەگرێتەوە.

- كێشە نیە هەر ئاڕاستەیەك خۆی بێت، گرنگ ئەوەیە هەر ئەونە نەبێ و تۆزێ لەوە زیاتربێ. یەعنی لە سەرو "خۆم"ەوە كە ئەمە مافی خۆمە، مەساحەیەك هەبێ بۆ بۆ جیاوازی و بۆ (ئێمە) كە ئەمەیان مافی گشتییەو لە یەكەمیان گەورەترو پیرۆزترە. ڕێزو خێری هەموو ئاڕاستەكانیش، ئەكەوێتە ئەو مەساحەی دووەمەوە. مەساحەی یەكەمی هیچ ئاڕاستەیەك خێر نیە، بەڵكو چەنێكی ئەو ئاڕاستەیە ئەڕژێتە مەساحەی دووەم و ناوچەی هاوبەشەوە، ئا ئەوە خێری ئەو ئاڕاستەیەیە.

- جیاوازی زانكۆ و بارەگاش هەر ئەوەیە، كە بارەگاو تەلەفزیۆنی حیزبەكەت، مەساحەی یەكەم و شوێنی ئارگۆمێنتی خۆتە، بەڵام زانكۆ مەساحەی دووەم و شوێنی ئارگۆمێنتی هەمووانە. جیاوازی كۆیلەو ئازادیش ئەوەنیە كە چەنێك مەساحەی یەكەمت تۆخبێ و ئارگۆمێنت بەهێز بێت، بەڵكو ئەوەیە كە چەنێك كراوەی بەسەر مەساحەی دووەمداو توانای گوێگرتنت هەیە لە ئارگۆمێنتی ئەو.

- بەشە خواییەكەی هەموو ئاڕاستەكان، كرانەوەیە بەسەر ناوچەی دووەمداو بەشە بتییەكەی هەموو ئاراستەكان، داخرانە لە ناوچەی یەكەمدا. خودی (لا اله الا اللە) یەعنی حەقیقەت ئازادەو بتەكەی ناو عەقڵی یەكەمی كەسمان نیە. بە زمانی حەدیس: "دەجال" ئەو مرۆڤە تاكڕەهەندەیە كە بەس بە چاوی خۆی ئەبینێ. بە زمانی قورئان: "تاغوت" ئەو ماڵە فكرییەیە كە قاتی دووەمی نیەو بەس قاتە فاشیستییەكەی خوارەوەی هەیە!

- هیچ دینی و نادینییەك، قەومی و ناقەومییەك، ڕاست و چەپێك، خوێنەوارو نەخوێنەوارێك.. بە عەقڵی یەكەم ناتوانن لەیەك تێبگەن و لەوێشدا هیچ جیاوازییان نیە، چونكە ئەسڵەن ئەوێ شوێنی جیاوازی نیەو شوێنی دەمارگیری و خەیاڵی فاشیستانەی یەكڕەنگ كردنە. هەموو ئاڕاستەكان، تەنیا لە عەقڵی دووەمدا ئەتوانن لەیەك تێبگەن، چونكە شوێنی جیاوازی و فرەیی ئەوێیە. ئەگەریش غەرب هەنگاوێ لە پێش ئێمەوەبێت، هەر ئەوەیە كە دوای هیتلەرو مۆسۆلینی، ئیتر دەمارگیرییەكانی عەقڵی یەكەمیان تێپەڕاندو سیستەمیان لەسەر ئەساسی عەقڵی دووەم دروستكردەوە.

- ئێمە پێویستمان بە عاقڵبوونێكە بە عەقڵی دووەم، نەك بە شەڕكردنەكان بۆ سەپاندنی عەقڵی یەكەم. هەر خاڵیكی گەشیش كە لە مێژووی گەلاندا روویداوە، هی ئەوەنیە كە عەقڵی داخراوی یەكەم سەركەوتبێ و كۆمەڵگای داگیركردبێ، بەڵكو هی ئەوەیە كۆمەڵگا پەڕیوەتەوە بۆ عەقڵی كراوەی دووەم و فرەیی. ئێمەش زۆر دوورین لەو خاڵە گەشەوە، چونكە نوخبەو ئەكادیمی و سەرۆكی حیزبەكان.. لە دۆگمای عەقڵی یەكەمدا چەقیون، چجای ئەندامان و عەوامەكەی خوارەوە!

- جارجار لەگەڵ هەڤاڵێكی ئاپۆچیدا ئەبێتە موناقەشەمان و هەمیشەش لەیەك تێناگەین! چونكە ئەو باسی مواسەفاتەكانی پەكەكەم بۆ ئەكا لە عەقڵی یەكەمدا، لەكاتێكا من ئەمەوێ بزانم عەقڵی دووەمی پەكەكە چی تێدایە. ئاخر كێشەی كورد، دەمارگیری و تاكڕەهەندییەو ئەمەش لە عەقڵی دووەمدا حەل ئەبێت نەك لە باق و بریقی عەقڵی یەكەمدا. بە تیۆرو فەلسەفەوە لە عەقڵی یەكەمدا گیرت كردبێ، یان بە نەخوێنەواری و خێڵەكێتی، فەرقی نیەو ئەوێ هەر شوێنی دەمارگیری و "هەر خۆمە"و شوێنی فرەیی و "ئێمە" نیە!

- مامۆستا سەڵاحەدینێكی بێوەی، هیچ خاڵێكی لێكچوونی نیە لەگەڵ هیتلەرێكی موجریم، بەڵام خەیاڵی یەكڕەنگكردن هەمان خەیاڵە هەركێ لێیبدا! ئەو خەیاڵە فاشیستییەی سەت ساڵە ئیخوان لە عەقڵی موسوڵماندا چاندویەتی، نەخۆشییەو بە دنیای فرەیی ناخوات، ئیسلامییەكانی خۆشمان هیچ ڕێگایەكیان نیە جگە لە چاكبوونەوە لەو نەخۆشییەو پێویستە حەب و دەرمانی "فرەیی" بە فكری خۆیان بدەن!

- ئەوەش تەنیا بابەتێكی سیاسی و ئینسانی و سەردەمیی نیە، بەڵكو بابەتێكی ئایینیشەوەو ئەگەر تۆزێ تێگەیشتنمان فراوانكەین، خودی (تەقوا) عەكسی فاشیزمەو بەرەو فرەییمان ئەبات، چونكە تەقوا هەرئەوەیە كە لە سنوری خۆتدابیت، كە هەر ئەمە ئیعترافە بە بوون و بە سنوری ئەوانیتر. تەقوا (ڕووكەشی و چەندێتی) نیەو ئەوەنیە كە هەموو كۆمەڵگا بكەیت بە ڕەنگەكەی خۆت، ئەوەیە كە ڕەنگەكانی تر نەكەیت بە كافرو بێئەخلاق!

- خۆ ئەگەر ئیسلامییەكانیش بكرێنە دەرەوەی بازنە، ئەوەش هەر ستەم و فاشیزم و ناتەقوایەو "فرەیی" یاسایەكی عادلانەیە هەم بۆ ئازادی هەمووان و هەم بۆ سنورداركردنی هەمووان. هەموو ئاڕاستەكان پێویستیان بەوەیە، هەم ئازادی هەبوونیان هەبێ و هەمیش سەقفێك هەبێ سەریان بەریكەوێ، بۆئەوەی گوغیان نەكەن و خۆیان لێ نەبێ بە خودی سەقفەكە!

- كێشەكەش ئەوەنیە تیمێك بیەوێت یاری بكات، كێشەكە ئەوەیە تیمێك بیەوێ ساحەو جمهورو حەكەم و فیكەو كۆی یارییەكە هەر خۆی بێت و ئەم خەیاڵەش لەگەڵ هیتلەرو ستالین و خومەینیدا.. چۆتە زبڵدان و لە ئاستی تاكدا تەنیا لای دیكتاتۆرەكان و لە ئاستی فكریشدا تەنیا لای ئیسلامییەكان ماوە!

- فرەیی ئەوە ئەهێنێ كە پێوەربێ و كە هەموو شتێكی پێ بپێوین. تەوحیدیش ئەوەنیە كە بتێكی وەهمی ناو بنێ ی ئەڵڵا و لەژێر سێبەری ئەم بتەشدا دنیایەك بتی تر قوتكەیتەوە.. تەوحید ئەوەیە هەموو شتێك بدەی لە فلتەری فرەیی، چونكە تەنیا بەوە بت نامێنێ و تەنیا بەوە "یەك" ئەمێنێتەوە بۆ خودا!

- بێلایەنیی پەتی بوونی نیەو هۆشیارییش ئەوەنیە كە ململانێت نەبێ، ئەوەیە كە هێشتا پرسیارو ئیرادەت هەیەو مەسەلەن لە حەوت شەڕی ئاڕاستەكەت، هەر پێنجیان ئەكەیت و دووانیان ناكەیت. بەوەش "كۆمەڵی مەڕەكان" تێپەڕ ئەكەین و ئەچینە قۆناغی "كۆمەڵی مرۆڤەكان". یەعنی لە چەندێتییەوە ئەپەڕینەو بۆ چۆنێتی و كوالیتییەكی تری ئینسان و كۆمەڵگامان دەسئەكەوێ، كە هۆشیارانەیەو مێگەلانە نیە.

- ئەم تایپەی ئینسانیش، ئەتوانێ ڕاو ڕەنگی تایبەتی هەبێ و مەساحەی هاوبەش و گشتییش بفامێ. مێگەل بە زەرورەت فاشیستییە، چونكە پرسیاری لە خۆی نیە. بۆ ئەوەی فاشیزم پاشەكشێ بكات، ئەبێ شەڕەكان لەگەڵ ئەو، بگۆڕین بە پرسیار لە خۆ. جێندەریش بەدرو ئوحدی ناوێ، تۆزێ تێگەیشتنی ئەوێ و ئەو شوێنەشی كە شایەنی ڕەخنەیه، لەو تێگەیشتنەدا دەرئەكەوێ.

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.