سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

حاجی كاروان؛ نەزانی عەیب نییە، بەس درۆكردن تاوانە

09/12/2022



كەمال چۆمانی

حاجی كاروان لە پەیجی فەیسبوكی خۆیدا دو پۆستی بڵاوكردونەتەوە پەیوەست بە جێندەر و وتەیەكی مایكل بالاك لەبارەی شكستی ئەڵمانیا لە مۆندیال.

حاجی كاروان لەسەر پرسی جێندەر نەیزانیوە چی بڵێ، هاتوە قسەیەكی بێمانای فڕێداوە. لەبارەی مایكل بالاكیشەوە، درۆیەكی گەورەی كردوە. نەزانی عەیب نییە، بەڵام دەزانم درۆ تاوانێكی زۆر گەورەیە لە هەمو دین و كۆمەڵگاكان و ئیسلام دژایەتییەكی بێئەندازەی درۆكردن دەكات.

سەبارەت بە مایكل بالاك:

مایكل بالاك بەڵێ رەخنەی لە تیمی ئەڵمانیا گرتوە، بەڵام باسی پرسی رەگەزخوازیی نەكردوە. لە راستیدا، بالاك لە ٢١ی ١١دا زۆر بەتوندی رەخنە لە فیفا دەگرێ كە رێنادا دەستبەندی یەك-خۆشەویستی لە باسكیان بكەن. هەروەها رەخنە لە تیمەكانی ئەڵمانیا و بەڕیتانیا و هۆڵەنداش دەگرێ كە تەسلیمی سەپاندنێكی وا بونە و داوادەكات لەو پلاتفۆرمە گەورەی مۆندیالدا، ئەمە راستبكەنەوە.

لەبارەی جێندەر:

جێندەر پرسێكی زانستییە، دەیان و سەدان لێكۆڵینەوە و توێژینەوە هەیە لەو بارەیەوە، بە لێكۆڵینەوەی موسڵمانانیش لەبارەی تێڕوانینی ئیسلام بۆ مەسەلەی یەكسانیی جێندەریی. حاجی كاروان هاتوە زۆر بێشەرمانە بە زمانێكی زۆر قێزەوەن دەڵێ كە (جێندەر واتا هاوسەرگیری ژن و پیاو لەگەڵ ئاژەڵ).

خۆشەویستان، ئەو زمانە پۆپیولیست و قێزەوەنە، وەك زمانی ئەوانەیە كە كاتێك جەژنی پیرۆزی قوربان و رەمەزان دێ، یان خەڵك بۆ خۆی دەچێتە حەج، بێشەرمانە و بە زمانێكی قێزەوەن هێرشدەكەنە سەر موسڵمانان.

دەكرێ هەر كۆمەڵگایەو بە جۆرێك پێناسەی یەكسانیی جێندەریی بكا، هەر كۆمەڵگایە و بە پێی نۆرمەكانی خۆی هەوڵبدات یەكسانی جێندەری و مافەكانی هەموان بپارێزێ، هەروەك چۆن دەیان ژن و پیاوی موسڵمان و لێكۆڵەر ئەو هەوڵە دەدەن.

سۆشیەڵ میدیا ژەهراوی بوە، بەتایبەتیش ئەو كەسانە ژەهراوییان كردوە كە تەنها یەك رەهەندی شتەكان دەبینن. هیچ شتێك بەڕەهایی باش نییە، هیچ شتێكیش بەڕەهایی خراپ نییە. ئەوانەی قسەدەكەن و دەنوسن و چالاكی دەكەن، یان كاری سیاسەت دەكەن، بۆ ئەوە نییە ژەهر بەناو كۆمەڵگەدا بڵاوبكەنەوە و هەموان بكەنە دوژمنی هەموان، بەڵكو ئەركیانە هەوڵبدەن حەقیقەتی شتەكان باسبكەن. نابێ كەسیش ئیدیعای ئەوە بكا كە حەقیقەتی رەها لەبارەی شتەكانەوە لای ئەوە، بەوە كۆمەڵگا ململانێ ناكات بۆ تێگەییشتن لە یەكتر و لە یەكتر فێربون، بەڵكو كۆمەڵگا دابەشدەكات ئێمە دژ بە ئەوان. ئەوەش رۆحی پۆپیولیزمە. ئەگەر پۆپیولیزمی سیاسیی جارێك خراپ بێ، ئەوا پۆپیولیزمی دینیی سەد جار خراپە.

دو مانگ پێش ئێستا لەبارەی توندڕەویی دینی و عەلمانیم نوسی. لێرە، دوبارەی دایدەنێمەوە چونكە پرسەكە دیسان هەمان شتە، پەرەگرافی كۆتایی پۆستەكەش، مەبەستی كۆی بابەتەكەم روندەكاتەوە:

بۆچی سێكیولاری نادیموكراتیك بە ئاهەنگی مەولود لە شانۆی رۆمانی نیگەران بوە؟

سێكیولاری نادیموكراتیكی كورد دەیەوێ دین لە كۆی جڤاك دەربكات و هەر شتێك دین بو ناشیرینە، تەنانەت ئەگەر مەولودیش بێت لە شانۆی رۆمانی لە هەواری شار لە سلێمانی. هەروەك چۆن ناسێكیولاری دینیی هیچ رەوایەتییەك بۆ ئەوانە ناهێڵێتەوە كە لەگەڵ خۆیدا جیاوازن، هەروەك چۆن نالێبوردەیی ئەوان لە بەرانبەر كەسانی خاوەن بڕوای تر سنوری تێپەڕاندوە و لە هەندێك ساتی مێژوییدا گەییشتۆتە رادەی جێنۆساید، بە هەمان شێوەش سێكیولاری نادیموكراتیكی كورد دەیەوێت لەگەڵ سیستەمی سیاسییدا ئەو هاوپەیمانێتییە دروستبكات تا ئەو دەستەڵاتە لە دینداری نادیموكراتیك وەربگرێتەوە و ئەوەی لە مێژودا دینداری نادیموكراتیك بەرانبەر جیاوازییەكانی كردوە، سێكیولاری نادیموكراتیك تۆڵە بكاتەوە.
مێژو و سەرەتاكانی دروستبونی شانۆی رۆمانی لە یۆنانەوە بۆ رۆما، مێژویەكە بۆ سەرخۆشكردنی گەل و لەبیربردنەوەی رۆحیەتی شۆڕش تێیاندا. ئەو ئاهەنگ و روداوانەی لەناو شانۆكاندا سازدەدران، بەشێكیان بۆ دڵخۆشكردنی خواكانیان بو. بەشێكی بۆ نیشاندانی دەستەڵاتی ئیمپراتۆر و سەركەوتنیان لە داگیركاری و كوشتوبڕییەكانیان. گلادیاتۆرەكان لەوێدا تا مردن شەڕیان دەكرد و بە خوێنڕشتن دڵی گروپێكی خوێنڕێژی ناو ئیمپراتۆر و ئەریستۆكراتیان خۆش دەكرد. لەپاڵ ئەوانەشدا، لە قۆناغێكدا بۆ خۆشی و بۆ نماییشكردنی شانۆ و دراما بوە كە تێیدا هەم كۆمیدی و هەم تراجیدی.

دژبونی گروپێكی سێكیولاری نادیموكراتیك بەوەی گروپێك خەڵك بیانەوێ بە بۆنەی مەولودی پێغەمبەرەوە لە شانۆی رۆمانی لە سلێمانی ئاهەنگبگێڕن، بە گەردیلەیەك جیاوازیی نییە لەگەڵ دژبونی ئەو گروپە دیندارە نادیموكراتیكەی كە ئاهەنگی گۆرانیبێژێكی میسڕییان لە هەولێر هەڵوەشاندەوە. جیاوازییەكە تەنها ئەوەیە تا ئێستاش دەستەڵات بەرژەوەندیی سیاسیی زیاتر لەگەڵ ئەو گروپە دیندارە نادیموكراتیكەیە كە دژایەتیی ئاهەنگەكەیان كرد.

ئەو دو گروپە، سێكیولاری نادیموكراتیك و دینداری نادیموكراتیك، تەواوكەری یەكترن و هێز لە یەكتر وەردەگرن. هەردوكیان تاكڕەهەند و دەمارگیرن و هیچ لێبوردەیییەكیان بۆ ئەو جیاوازییانە نییە كە لەڕوی ئایدیۆلۆژییەوە دژین. ئەو دو گروپە بانگەشەی سێكیولاریزم و دین بەكاردەهێنن بێدەنگكردنی ئەویدی جیاواز لەوان.

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.