سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

مەدخەلییەكانی‌ كوردستان.. سەرهەڵدان و پەرتبون

26/05/2018


مەدخەلیزم لقێكە لەداری سەلەفیزم و خۆیان بەپارێزەرو هەڵگری كتومتی ئەو ڕێبازە لە قەڵەم دەدەن، ڕەوتی مەدخەلیزم هەرچەندە لەدەسپێكیدا بە پاڵپشتی دەسەڵاتدارانی ئەوكاتی سعودیەو بەهێزی پترۆدۆلارو زەمینەی‌ لەباری ئەو ناوچەیە گەشەی كردو بڵاوبوەوە، بەڵام لەئێستادا بەرەو لاوازی و پوكانەوە هەنگاو دەنێت.

ڕەوتی مەدخەلی بەراورد بەجێگەكانی تر لەدوای ساڵی (2003)وە لەسەر دەستی بانگخواز و كەسایەتی دیاری سەلەفییەكان عەبدوللەتیف سەلەفی لەهەرێمی كوردستان بڵاوبوەوە.

عەبدوللەتیف سەلەفی هەڵگری بڕوانامەی دكتۆرایە لەزمانی عەرەبی و گروپەكانی‌ ناو ئیسلامدا، پاش بەدەستهێنانی بەكالۆریس لەزانكۆی موستەنسرییە لەبەغدا، دەگەڕێتەوە بۆ دەڤەری چوارقوڕنە، ماوەیەك مومارەسەی پیشەی مامۆستایی دەكات، بۆ سەروەختێكیش لەنێو ڕیزەكانی بزوتنەوەی ئیسلامی ئەو وەختە كار دەكات.

پاش كۆتاییهاتنی شەڕی ناوخۆ، ناوبراو و چەند هاوبیرێكی‌ بەوتەی خۆیان سەردانی یەمەن و چەند وڵاتێكی تر دەكەن، بە مەبەستی وەرگرتنی زانستی شەرعی.

لە تۆمارێكی‌ دەنگیدا تیشك دەخاتە سەر ئەوەی بۆ وەرگرتنی زانستی شەرعی لای كەسایەتی دیاری سەلەفییەكانی یەمەن (شێخ موقبیل ئەلوادعی) و قوتابخانەی (دەمماج) ماوەتەوە، بەڵام هاوسەفەرێكی‌ عەبدوللەتیف ئەمە ڕەتدەكاتەوە.

بەوتەی محەمەد حەسەن كاكە كەهاوسەفەری ناوبراو بوەو لەكتێبێكی قەبارە مامناوەندیدا بەناوی‌ (ڕۆشنكەرەوەی بەرچاوانی دەروێشگەلێكی كوێر) كەكتێبەكە تەرخانە بۆ ڕەخنەكردنی‌ ژیانی زانستی دكتۆر، ئەو قسانەی هاوڕێبازەكەی ڕەتدەكاتەوەو دەڵێت"ناوبراو جگە لەپشوی وەرزەكان كە لەسێ مانگ تێپەڕی نەدەكرد، هیچ كات لە ماوەی ئەو دو ساڵەی كە لەیەمەن ماوەتەوە ئامادەی وانە شەرعییەكانی (شێخ موقبیل) نەبوە" دواتریش عەبدوللەتیف سەلەفی وەڵامی هەمو ئەو قسانەی‌ هاوڕێبازو هاوسەفەرەكەی‌ دایەوە.

عەبدوللەتیف لەتۆمارە دەنگییەكەیدا بەناڕاستەوخۆ ئاماژەیەكی بچوك بەم قسەیەی هاوڕێبازەكەی دەكات

بەهۆی زیتەڵی و وریایی دكتۆر خۆی و پەیبردن بەو بۆشاییەی كەحزبە ئیسلامییەكان فەرامۆشیان كردبو، خوێندنەوەی عەقڵییەتی شوێنكەوتوانی ڕێبازی سەلەفیزم و نەبونی كارەكتەرێكی كاریگەر لەنێویاندا، هاوكات بەهێزی تەقلیدی سەلەفییەكان بۆ شێخەكانیان، ناوبراو توانی دەست بەسەر كۆی بانگەوازی‌ سەلەفییەتدا لە‌كوردستان بگرێت.

عەبدوللەتیف سەلەفی‌ توانی خونچەی‌ تۆوی مەدخەلیزم لەكوردستاندا بتەقێنێت و گەشەی‌ پێبدات مەدخەلیزم لەناواخنی‌ خۆیدا خاوەنی چەندین تایبەتمەندییە، لەوانە، كۆمەڵگە بەسەر دو ڕەنگی ڕەش و سپیدا دابەشدەكات و بۆشاییەك ناهێڵنەوە بۆ لێكتێگەیشتن و پێكەوەژیان نەك لەگەڵ هزرە جیاوازەكاندا، بەڵكو ئامادەییان تێدا نییە لەگەڵ ئەو خەڵكانەشدا هەڵبكەن كە بانگەشە بۆ بێداربونەوەی ئیسلام دەكەن.

ڕێبازێك بۆمامەڵەكردن لەگەڵ نەیارەكانی‌ پشت دەبەستێت بە تەبدیع و تەخوین و تەفسیق و تەكفیری تاكەكانی كۆمەڵگە، ئەمەش وەك چاودێران ئاماژەی‌ بۆ دەكەن "كاریگەری‌ خراپی‌ هەیە لەسەر تێكدانی ئاشتی كۆمەڵایەتی لەكۆمەڵگە موسڵمانەكاندا".

عەبدولەتیف سەلەفی‌ چۆن ڕێبازی‌ مەدخلیزمی‌ كۆنترۆڵكرد؟

سەرەتا ناوبراو بۆ زاڵبون بەسەر ئەو بانگەوازەداو كەویكردنی مامۆستایانی، زۆرینەی ئەو بانگخوازانەی لەدەوری گۆڤارێك كۆكردەوە، بەناوی (ڕێگای ڕاست) وەك ئاماژەیەك بۆ تەواوێتی و بێ پێچوپەنایی ئەم بانگەوازە تازەیە، ناوبراو خۆی بوە خاوەن ئیمتیازو سەرنوسەری و هەمو بابەتەكانی دیكەش بەفلتەری ئەودا گوزەریان دەكرد لەم دەستپێكەوە توانی بەهێواشی و بەشێوەیەكی‌ كاریگەر برەو بەو بیرە تازەیە بدات و هەمو قسە ڕۆیشتوانی سەلەفییەكانیش لەدەوری مێزەكەی خۆی كۆبكاتەوە.

لەم پرۆسیەدا هەمو ئەو كەسانەی بەجۆرێك لەجۆرەكان ملیان بۆ جێبەجێكردنی داواكارییەكانی ناوبراو نەدەداو بەئاوازی ئەو نەدەجوڵانەوەو سوكە ڕەخنەیەكیان لە ئیشوكارەكانی دەگرت، ئەوانەی‌ وەدەردەناو دوری دەخستنەوە.

كەسێك لەوانەی‌ دور خراوەتەوە پێی‌ خۆش نەبو ناوی‌ خۆی‌ ئاشكرا بكات، دەڵێت"عەبدوللەتیف سەلەفی‌ ئەمەی‌ بەپاڵپشت بەسوپایەك لەعەقڵییەتی دۆگماو بەناو مامۆستایانێكی نەشارەزا لەواقیع و كەم زانست لەشەرعداو لەژێر ناوی پاراستنی مەنهەجی پاكی سەلەفییەتدا ڕەخنەگرانی‌ خۆی‌ دور خستوەتەوە".

كۆمەڵگە و مەدخەلیییەت

مەدخەلییەكان دیدێكی تایبەتیان بۆ كۆمەڵگە هەیە، بەتێڕوانینی مەدخەلییەكان كۆمەڵگە دابەش بوە بەسەر ئەم سێ چینەدا، هەڵگرانی مەنهەجی سەلەفییەت كە مەبەستیان (مەدخەلییەت)ە، موبتەدیع كەمەبەستیان حزب و ڕەوت و ڕێكخراو و كۆمەڵە ئیسلامییەكانە، كافر كەمەبەستیان ڕێبازو فەلسەفەكانی ترە جگە لەدو خاڵەكەی پێشو.

عەبدوللەتیف هەستا بەدورخستنەوەی‌ ئەم بانگخوازانە، محەمەد مەلا فایەق و ئەحمەدی مەلا فایەق لەسلێمانی و مەلا بەهمەن لەكەلارو مەلا شادمان لەخورماتو و مەلا عەبدولكەریمی چوارقوڕنەو شێخ ئەبو مەناری عەلەمی و مەلا كامەرانی هەولێرو شێخ حەمدی سەلەفی، ئەمەش بەپاساوی‌ پاكڕاگرتنی ڕێبازی سەلەفییەت.

بەپێی‌ وتەی‌ شایەتحاڵەكانی‌ ئەم ڕوداوانە دورخستنەوەی‌ ئەم كەسانە لەو پێناو ئەوەدا بو كەپێش ئەوەی ئەوان پلانەكە لەناوبراو تێكبدەن و نەهێڵن كارەكانی سەربكەوێت لەكۆنترۆڵكردنی‌ تەوژمی‌ سەلەفییەت لەكوردستان دوریان بخاتەوە، چونكە دەیزانی ئەو كەسایەتییانە ئەگەر مەبەستیان بێت دەتوانن لەهەر كاتێكدا بێت ڕێگری لێ بكەن و ئامانجەكانی‌ هەڵبوەشێننەوە، بۆیە ناوبراو دەستپێشخەری كردو هاوكێشەكەی لە بەرژەوەندی خۆیدا هەڵگێڕایەوە.

بەم هۆیەشەوە مەیدانەكە بەتەنیا لەیەك كەسدا قەتیس بو، هەروەها خەڵكانێكی لە دوروبەر مایەوە كەملكەچ و گوێڕایەڵی تەواویان بۆی هەبو، كە لەهەر ساتێكدا بیویستایا دەیتوانی بەئاسانترین شێوە بەكاریان بهێنێت.

بانگەوازی مەدخەلیزم تا ساڵی 2013 جگە لەهەندێك وردە كێشە كەشایەنی باسكردن نین، توشی هیچ دابەشبون و لێكترازاندنێكی بەرچاو نەبوەوە كەكاریگەری لەسەر شوێنكەوتوانی ئەم ڕێبازە جێبهێڵێت، بەڵام لەدوای دروستبونی كەناڵی ئامۆژگاری كە زمانحاڵی مەدخەلییەكان بو لەڕابردودا، مەدخەلییەكان توشی پارچەپارچەبون و لێكترازاندن و تا ئەندازەیەكیش لێكهەڵوەشاندنەوە بونەوە، هەروەها جیاوازی تێڕوانینیان بۆ قسەی زانایان و كێشمەكێشم و ناكۆكییەكان لەناو مەدخەلییەكاندا تا نوسینی ئەم ڕاپۆرتەش بەردەوامی هەیە.

دابەشبونی مەدخەلییەكان بۆچی؟

مەدخەلییەكان كۆی مەنهەج و پەیڕەو و تێڕوانینیان لەسەر ئەم دو پایەیە بنیادناوە، كە بە هیچ شێوەیەك لەشێوەكانی مەجالی سازش و ڕێكەوتنی تێدا نییە:

1- دژایەتیكردنی سەرجەم حزب و ڕەوت و گروپ و جوڵانەوەو ڕێكخراو و كۆمەڵە ئیسلامییەكان، بەبیانوی ئەوەی ئەمانە كۆمەڵگەی موسڵماننشین پارچەپارچە دەكەن و بیدعەو خورافیات بڵاودەكەنەوە.

2- گوێڕایەڵی و ملكەچبونی تەواوەتی بۆ دەسەڵاتداران، بەبیانوی ئەوەی ئەمانە (وەلی ئەمر)ی خەڵكین، ئەگەر هاونیشتمانیان موسڵمان بون دەڵێن ئەو دەسەڵاتدارانە وەلی ئەمری شەرعیین، ئەگەر دانیشتوانەكەش زۆرینەیان موسڵمان نەبون، ئەوە هەر دەسەڵاتدارەكان وەلی ئەمرن، بەڵام وەلی ئەمری دنیایی نەك شەرعی، بەمانا ئیدارین و كاری خەڵكی ڕایی دەكەن، بەوتەی خۆیان پێویستە موسڵمانانیش سەد لەسەد گوێڕایەڵ و ملكەچی بڕیارەكانی دەسەڵاتداران بن بەمەرجێ لەسنوری شەرعدابن، بەڵام ڕاستی‌ ئەوەیە كەسەلەفییەكان زیاتر لەمە گویڕایەڵی‌ دەسەڵاتن ئەویش بەبیانوی بەرژەوەندی بانگەوازو ڕێگریكردن لەنانەوەی ئاژاوەو فیتنەو خوێنڕشتن.

بەلۆجیكی مەدخەلییەكان كەسی حزبی با لەحزبێكی ئیسلامیش بێت و باسی گەڕانەوە بۆ شەرع و بانگەواز بۆ ئیسلامیش بكات، بەو پێیەی بەیعەتی حزبی لەگەردنیدایە موبتەدیعەو موستەحەقی دۆزەخە، بۆیە دەركەوتنی‌ كەسێكی‌ وەك مەلا هاوڕێ لەكەناڵی‌ ئامۆژگارییەوە وەك زەمینلەرزەیەكی بەهێز ناخی هەڵگرانی ئەو ڕێبازەی هەژاندو بە وتەی خۆیان توشی فیتنەی كردن.

بەوتەی ئەو خەڵكانەی كەدژی ئەو دەركەوتنەی مەلا هاوڕێ بون، ئەو كەناڵە وێنای ڕێبازی بێخەوشی سەلەفییەت دەكات و بەهیچ جۆرێك نابێت ببێت بەمینبەرێك بۆ دەركەوتنی خەڵكانی حزبیی با بەخۆشیان نەڵێن حزبی! بەو پێیەی لەپێشتردا لەناو حزبێكی ئیسلامیدا كاریانكردوەو بەئاشكرا تەبەڕڕای خۆیان ڕانەگەیاندوە، هەر بەحزبی و موبتەدیع هەژمار دەكرێن.

لێرەوە مەدخەلییەكان كەبانگەشەی سەلەفییەت و قورئان و فەرمودە دەكەن پارچەپارچە بون و بەسەر چەندین گروپ و ئاراستەی جیاوازدا دابەشبون، ئەم لێكترازانە جێگەی سەرسوڕمانە، چونكە هەریەكە لەم گروپانە خۆیان بەموریدو شوێنكەوتوی ڕاسەقینەی ڕەبیع كوڕی هادی مەدخەلی (كەسی یەكەمی ڕەوتی مەدخەلی لەجیهانی ئیسلامیدا) دەزانن و بەبێ ڕێنمایی ئەو دەست بۆ هیچ كارێك نابەن و تێڕوانیینەكانی شێخەكەیان بە وتە دەقەییەكان (اقوال نصیە) هەژمار بكەن، كەچی توشی لێكدابڕانێك بن كە بەهیچ شێوەیەك نەتوانن لەگەڵ یەكدا هەڵبكەن!

دوای ئەم دابڕان و دابەشبونە، عەبدوللەتیف توانی ئەو خەڵكانەی كە بەشێكی مەدخەلییەكانیان پێكدەهێناو دژایەتی دكتۆرو هاوڕێكانیان دەكرد، لەمەدخەلییەت دەربكات و نازناوی (حەددادیان) بخاتە پاڵ، لەڕێگەی موریدەكانیشییەوە سێ كتێبی لەسەر دەركردن، بەتایبەتی لەسەر مەلا هوشیار چەمچەماڵی و سیروان ئەشقەرو چەند كەسێكی‌ تریان.

ئەمانە بەئاشكرا دژایەتی دكتۆریان دەكردو كارەكانی ناوبراویان بەر نەشتەری ڕەخنە دەدا، بەتایبەتی مەلا خۆی بەهاوشانی دكتۆر هەژمار دەكرد، كە لەڕاستیشدا وا نەبو، چونكە پێشتر مەلا یەكێك بو لەقوتابییەكانی دكتۆر، لای ڕێبەرانی‌ مەدخەلیش ناسراو نەبو، كەمەرجێكی سەرەكییە بۆ كەسێك بیەوێت بەوتەی خۆیان بەناوی زانایانەوە قسە بكات، دەبێت لای ئەو خەڵكانە ناسراو بێت و لەلایەن ئەوانیشەوە تەزكییە كرابێت و جێگەی متمانە بێت!

دكتۆر هەمو ئەمانەی تێدا بو بۆیە وا بەسانایی توانی ئەو خەڵكانەو هاوئاوازەكانیان لە ڕەوتی مەدخەلی دەربكات، ئەوەی‌ ڕێبەری‌ مەدخەلییەكانی‌ كوردستان عەبدوللەتیف سەلەفی لاوازكرد ڕوداوی‌ خۆشەویستی‌ و ژنهێنانەكەی بو كە لەكاتی خۆیدا، ئەم ڕوداوە كاریگەری بەرچاوی كردە سەر ناو و ناوبانگی دكتۆر وەك سەری بانگەوازی مەدخەلیزم لەكوردستان.

ئەگەر ئەم ڕوداوە نەبوایە كەعەرشی‌ ڕێبەری‌ مەدخەلییەكانی‌ لەرزاندو نزیك بو متمانە‌و شەرعییەتە دەركییەكەشی‌ بدۆڕێنێت ئەوا ڕەوتی‌ مەدخەلیزم لەكوردستان لەئێستا زۆر بەهێزتر دەبو.
سەرچاوە/هەفتەنامەی ئاژانس

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.